Atlamál hin grœnlenzku

Atlamál hin grœnlenzku.
1 5	Frett hefir a/ld ófo þa, er endr vm gorðo seggir samkvndo, sv var nytt festom, oxto einmeli; yggr var þeim siþan oc iþ sama sonom Givca, er váro sannraðnir.
2 5	Sca/p oxto scioldvnga — scyldoat feigir —, illa rez Atla, atti hann þo hyggio; feldi stoþ stora, striddi ser harþla, af bragdi boþ sendi, at qvemi brat mágar.
3 5	Horsc var hvsfreyia, hvgði at manviti, lag heyrþi hon orða, hvat þeir a la/n melto; þa var vant vitri, vildi hon þeim hialpa, scyldo vm sæ sigla, en sialf ne komscat.
4 5	Rvnar nam at rista, rengþi þer Vingi — fars var hann flytandi —, aþr hann fram seldi; foro þa siþan sendimenn Atla vm fiorþ Lima, þar er frocnir bioggo.
5 5	Avlverir vrþo oc elda kyndo, hvgðo vetr vela, er þeir váro komnir; toko þeir fornir, er þeim friþr sendi, hengðo a svlo, hvgðoþ þat varþa.
6 5	Com þa Costbera, qven var hon Ha/gna, kona kaps galig, oc qvaddi þa baþa; gla/þ var oc Gla/mvor, er Gvnnarr atti, fellzcaþ saþr sviþri, systi vm þa/rf gesta.
7 5	Bvþo þeir heim Ha/gna, ef hann þa heldr fori, syn var svipvisi, ef þeir sín geði; het þa Gvnnarr, ef Ha/gni vildi, Ha/gni þvi nitti er hinn vm reddi.
8	Baro mioþ merar, margs var allz beini, for þar fiolþ horna, vnnz þotti fvlldrvcciþ.
9 5 9	Hiv gorþo hvilo sem þeim hogst þotti, kend var Costbera, kvnni hon scil rvna; innti orþstafi at eldi liosom, geta varþ hon tvngo i góma baþa, varo sva viltar, at var vant at raþa.
10 5	Seing foro siþan sina þa/ Ha/gni, dreymþi drotlata, dvlþi þess vetki, sagði horsc hilmi, þegars hon reþ vacna:
11 5	«Heiman goriz þv, Ha/gni! hygðv at raþom! far er fvllryninn, farþv i sinn annat! reþ ec þer rvnar er reist þin systir, biort hefir þer eigi boþiþ i sinn þetta.
12 5 9	Eitt ec mest vndromc, mácaþ ec enn hyggia, hvat þa varþ vitri, er scyldi villt rista; þviat sva var auisat, sem vndir veri bani yccarr beggia, ef iþ bralla qvemiþ; vant er stafs vífi, eþa valda aðrir.
13 5	Ha/gni qvað: «Allar ’ro illvðgar, ácka ec þess kynni, vilca ec þess leita, nema la/na eigim; ocr mvn gramr gvlli reifa glóþrá/þo, ovmc ec aldregi, þótt ver ogn fregnim.»
14 5	Costbera qvað: «Stopalt mvnoþ ganga, ef iþ stvndit þangat; ycr mvn astkynni eigi i sinn þetta. Dreymþi mic, Ha/gni! dyliomc þat eigi, ganga mvn ycr anderis, eþa ella hroþomc.
15	Bleio hvgða ec þina brenna i eldi, hryti hár logi hús mín i gognom.»
16	Ha/gni qvað: «Liggia her lincleþi, þa/ er lítt rekit, þa/ mvno brát brenna, þar er þv bleio sát.»
17 5	Costbera qvað: «Biorn hvgða ec her inn kominn, bryti vp stocca, hristi sva hramma, at ver hrodd yrþim; mvnn oss morg hefdi, sva at ver mettim ecci; þar var oc þra/mmvn þeygi sva litil.»
18	Ha/gni qvað: «Veþr mvn þar vaxa, verþa ótt snemma, hvitabiorn hvgdir, þar mvn hregg a/stan.»
19 5	Costbera qvað: «Avrn hvgða ec her inn flivga at endlongo hvsi, þat mvn oss drivgt deilaz, dreifþi hann oss oll bloþi, hvgða ec af heitom at veri hamr Atla.»
20 5	Ha/gni qvað: «Slátrom sysliga, siám þa roþro, opt er þat fyr oxnom, er a/rno dreymir; heill er hvgr Atla, hvatki er þic dreymir.» Lokit þvi leto, liþr hver roþa.
21 5	Vocnoþo velborin, var þar sams domi, gettiz þess Gla/mvor at veri grand svefna, . . . . . . viþ Gvnnarr at fa tver leiþir.
22 5	Gla/mvor qvað: «Ga/rvan hvgda ec þer galga, gengir þv at hanga, eti þic ormar, yrþa ec þic qviqvan, gorþiz ra/c ragna; ráþ þv, hvat þat veri!»
23	Gvnnarr qvað: * * * * *
24 5	Gla/mvor qvað: «Bloþgan hvgþa ec meki borinn or serc þinom — illt er svefn slican at segia ná/þmanni —, geir hvgða ec standa i gognom þic miþian, emioþo vlfar a endom baþom.»
25	Gvnnarr qvað: «Raccar þar renna, raþaz mioc geyia, opt verþr gla/mr hvnda fyr geira fla/gom.»
26 5	Gla/mvor qvað: «A hvgða ec her inn renna at endla/ngo hvsi, þyti af þiosti, þeystiz vf becci, bryti fotr ycra broþra her tveggia, gerþit vatn vegia; vera mvn þat fyr necqvi.»
27	Gvnnarr qvað: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
28 5	Gla/mvor qvað: «Konor hvgdac da/þar coma i nott hingat, verit vart bvnar, vildi þic kiosa, byþi þer bralliga til beckia sinna; ec qveþ aflima orðnar þer dísir.»
29 5	Gvnnarr qvað: «Seinat er at segia, sva er nv raþit, forþvmca for þo, allz þo er fara ætlaþ; mart er mioc glicligt, at mvnim scammeir.»
30 5 9 13	Lito er lysti, letoz þeir fvsir, allir vp risa, a/nnor þa/ la/tto; foro fimm saman, fleiri til varo halfo hvscarlar — hvgat var þvi illa —, Snevarr oc Solarr, synir váro þeir Ha/gna, Orkning þann heto, er þeim enn fylgdi, bliþr var ba/rr scialdar broþir hans qvanar.
31	Foro fagrbvnar, vnz þa/ fiorþr scilþi; la/tto avalt liosar, letoat heldr segiaz.
32 5	Gla/mvor qvaþ at orþi, er Gvnnarr atti, melti hon viþ Vinga, sem henne vert þótti: «Veitkaþ ec, hvart verþla/niþ at vilia ossom, glepr er gestz qvama, ef í goriz nacqvad.»
33 3	Sór þa Vingi, ser reþ hann lítt eira: «eigi hann iotnar, ef hann at yðr lygi, galgi gorvallan, ef hann a griþ hygði!»
34 3	Bera qvaþ at orþi bliþ i hvg sinom: «Sigli þér seler oc sigr árniþ, fari sem ec fyr melic! fest eigi þvi nita!»
35 5	Ha/gni svaraþi, hvgði gott nánom: «Hvggizc iþ, horscar! hvegi er þat gorviz; mela þat margir, missir þo storvm, ma/rgom reþr litlo, hve verþr leiddr heiman.»
36	Sásc til siþan, aþr i svndr hyrfi, þa hygg ec sca/p scipto, scilþoz vegir þeirra.
37 5	Róa namo riki, rifo kiol halfan, beysto bacfa/llom, brvgdvz heldr reiþir, ha/mlor slitnoþo, hair brotnoþo, gerþvt far festa, aþr þeir fra hyrfi.
38 5	Litlo oc lengra — loc mvn ec þess segia — bo sa þeir standa, er Bvþli átti; hátt hrikþo grindr, er Ha/gni kniþi.
39 3 7	Orþ qvad þa Vingi þaz án veri: «Fariþ firr hvsi, — flát er til sokia, brat hefi ec ycr brenda, bragðz scvlvþ ha/ggnir, fagrt baþ ec ycr qvamo, flát var þo vndir — ella heþan bíþit, meþan ec heygg yðr galga.»
40 5	Orþ qvad hitt Ha/gni, hvgþi lítt vegia, varr at vettvgi, er varþ at reyna: «Hirþa þv oss hroþa, hafþv þat fram sialdan! ef þv eycr orþi, illt mvndo þer lengia.»
41	Hrvndo þeir Vinga oc i hel drapo, exar at logðo, meþan i a/nd hixti.
42 5	Flycþoz þeir Atli oc foro i brynior, gengo sva gorvir, at var garðr milli; vrpvz a orþom allir senn reiþir: «Fyrr varom fvllraþa at firra yþr lifi.»
43 5	«Á sér þat illa, ef ha/fþot aþr raþit, en eroþ obvnir, oc ha/fom einn feldan, lamþan til heliar, liþs var sa yðars.»
44 5	Oþir þa vrþo, er þat orð heyrþo, forþoþo fingrom oc fengo i sneri, scvto scarpliga oc scioldom hlifdoz.
45	Inn com þa annspilli, hvat vti drygðo, hatt fyr ha/llo heyrþo þrel segia.
46 5	Avtvl var þa Gvðrvn, er hon ecka heyrþi, hlaþin halsmeniom, hreytti hon þeim gervollom, sleyngþi sva silfri, at i svndr hrvto ba/gar.
47 5	Vt gecc hon siþan, ypþit litt hvrþom, fóra felt þeygi oc fagnaþi comnom; hvarf til Niflvnga, sv var hinnzt qveþia, fylgði saþr slico, sagdi hon mvn fleíra:
48 5	«Leitaþa ec i lícna at letia ycr heiman, scopom viþr manngi, oc scolvþ þo her komnir.» Melti af manviti, ef mvndo settaz; ecki at reþvz, allir ni qvaðo.
49 5	Sa þa selborin, at þeir sart leko, hvgði a harðreþi oc hra/dzc or scickio; neycþan toc hon meki oc niþia fior varþi, hég varat hialdri, hvars hon hendr festi.
50 5	Dóttir lét Givca drengi tva hníga, brodvr hio hon Atla, bera varþ þann siþan, scapþi hon sva scoro, sceldi fót vndan.
51	Annan reþ hon ha/ggva, sva at sa vpp reisat, i helio hon þann hafdi, þeygi henne hendr scvlfo.
52 5 9	Þiorco þar gorþo, þeirri var viþ brvgðit, þat brá vm allt annat, er vnno born Givca; sva qvaþo Niflvnga, meþan sialfir lifþo, scapa socn sverþom, slitaz af brynior, ha/ggva sva hialma, sem þeim hvgr dygði.
53 5 9	Morgin mest vago, vnz miþian dag liddi, otto alla oc ondvrþan dag; fyrr var fvllvegit, floþi vollr bloþi, átián aþr fello, efri þeir vrþo Bero tveir sveinar oc broþir hennar.
54 5	Ra/scr toc at roþa, þott hann reiþr veri: «Illt er vm litaz, yþr er þat kenna; varom þrír tigir, þegnar vigligir, eptir lifom ellifo, or er þar brvnnit.
55	Broþr varom fimm, er Bvþla mistom; hefir nv Hel halfa, enn ha/ggnir tveir liggia.
56 5 9	Megð gat ec micla, macak þvi leyna, kona valiga! knaka ec þess niota; hliott attom sialdan, sitz comt i hendr ossar; firþan mic frondom, fæ opt svikinn, sendoþ systvr helio, slics ec mest kennomc.»
57 3 7	Gvðrvn qvað: «Getr þv þess, Atli! gerþir sva fyrri: moþvr toct mína oc myrþir til hnossa, svinna systrvngo sveltir þv i helli; hleglict mer þat þiccir, er þv þinn harm tinir, goþvm ec þat þacca, er þer gengz illa.»
58 5	Atli qvað: «Eggia ec yþr, iarlar! a/ca harm storan uifs ins uegliga, uilia ec þat lita; kostit sva ceppa, at kleycqvi Gvðrvn! sia ec þat metta, at hon ser ne ynþit.
59 5	Takit er Ha/gna oc hyldit meþ knífi, sceriþ or hiarta, scoloþ þess gorvir; Gvnnar grimmvþgan a galga festit, bellit þvi bragþi, bioþit til ormom!»
60 5	Ha/gni qvað: «Gor, sem til lystir! glaðr mvnc þess biþa, ra/scr mvnc þer reynaz, reynt hefi ec fyrr brattara; hofþvt hnecking, meþan heilir varom, nv erom sva sarir, at þv mátt sialfr valda.»
61 5	Beiti þat melti, bryti var hann Atla: «Ta/co ver Hialla, enn Ha/gna forþom, ha/gom ver halft yrkiom, hann er scapda/þi, lifira sva lengi, la/scr mvn hann e heitinn.»
62 5 9	Hroddr var hvergetir, helta in lengr rvmi, kvnni kleckr verþa, kleif i rá hveria; vesall lez vígs þeirra, er scyldi váss gialda, oc sinn dag dapran at deyia fra svínom, allri orcosto, er hann aþr hafþi.
63 5 9	Toco þeir brás Bvþla oc brvgðo til knífi, opþi illþreli, adr oddz kendi; tóm lez at eiga teþia uel garþa, uinna iþ vergasta, ef hann viþ rétti, feginn lez þo Hialli, at hann fior þegi.
64 5	Gettiz þess Ha/gni — gerva sva fori — at arna ana/þgom, at vndan gengi: «Fyrir qveþ ec mer minna at fremia leíc þenna; hvi mynim her vilia heyra a þá screcton?»
65 5	Þrifo þeir þióþgóðan, þa var costr engi reccom racclatom ráð enn lengr dvelia; hlo þa Ha/gni, heyrþo dagmegir, keppa hann sva kvnni, qvol hann vel þolþi.
66 5	Ha/rpo toc Gvnnarr, hrorþi ilqvistom, sla hann sva kvnni, at snotir gréto, klvcco þeir karlar, er kvnno gorst heýra; rikri raþ sagdi; raptar svndr brvsto.
67	Dó þa dyrir, dags var heldr snemma, leto þeir a lesti lifa iþrótta.
68 5	Stórr þottiz Atli, ste hann vm þa baþa, horscri harm sagði oc reþ heldr at bregða: «Morginn er nv, Gvðrvn! mist hefir þv þer hollra; svms ertv sialfscapa, at hafi sva gengit.»
69 5	Gvðrvn qvað: «Feginn ertv, Atli! ferr þv víg lýsa, a mvno þer iþrar, ef þv alt reýnir; sv mvn erfþ eptir, ec kann þer segia: illz gengz þer alldri, nema ec oc deyia.»
70 5	Atli qvað: «Cann ec slics synia, se ec til raþ annaþ hálfo hógligra — ha/fnom opt góþo —: mani mvn ec þic hvgga, metom agetom, silfri snehvíto, sem þv sialf vilir.»
71 5	Gvðrvn qvað: «Ón er þess engi, ec vil þvi níta; sleít ec þa sattir, er váro sacar minni; afkár ec aþr þotta, á mvn nv geþa, hrefþa ec vm hotvetna, meþan Ha/gni lifþi.
72 3 7	Alin viþ vp vorvm i eino hvsi, lecom leic margan oc i lvndi óxom, geddi ocr Grimilldr gvlli oc halsmeniom; bana mvndo mer broþra bota aldregi, ne vinna þess ecci, at mer vel þicci.
73 5	Costom drepr qvenna carla ofriki, i kne gengr hnefi, ef qvistir þverra; tre tecr at hniga, ef heyggr tág vndan; nv mattv einn, Atli! ollo her raþa.»
74 5	Gnott var grvnnyðgi, er gramr þvi trvþi, syn var sveípvísi, ef hann sín geþi; kra/pp var þa Gvdrvn, kvnni vm hvg mela, lett hon ser gerþi, lec hon tveim scioldom.
75	Oxti hon a/ldryccior at erfa broþr sína, samr lezc oc Atli at sína gorva.
76 5	Lokit þvi leto, lagat var dryccio, sv var samkvnda viþ svorfon ofmicla; stra/ng var stórhvgvð, striddi hon ett Bvdla, vildi hon ver sínom [vinna] ofrhefndir.
77 5	Loccaþi hon litla oc † lagði viþ stocci, glvpnoþo grimmir oc greto þeygi, foro i faðm moþvr, fretto, hvat þa scyldi.
78 5	Gvðrvn qvað: «Spyrit litt eptir! spilla etla ec báðom, lyst várvmc þess lengi at lyfia ycr elli.» Sveinarnir qváðo: «Blótt, sem vilt, bornom! bannar þat manngi, sca/mm mvn ro reiþi, ef þv reynir gerva.»
79 5	Brá þá barnesco broþra in cappsvinna, sciptit scapliga, scar hon a háls baþa. Enn fretti Atli, hvert farnir veri sveinar hans leica, er hann sa þa hvergi.
80 5	Gvðrvn qvað: «Yfir raþomc ganga Atla til segia, dylia mvnc þic eigi dóttir Grimilldar; glaþa mvn þic minnzt, Atli! ef þv gerva reynir; vacþir va micla, er þv vát broþr mína.
81 5	Svaf ec mioc sialdan, siþans þeir fello, hét ec þer ha/rþo, hefi ec þic nv mintan; morgin mer sagdir, man ec enn þann gerva, nv er oc aptann, át þv slíct at fretta.
82 5	Maga hefir þv þinna mist, sem þv sizt scyldir, ha/sa veitz þv þeirra hafða at a/lscalom, drygða ec þer sva dryccio, dreyra blett ec þeirra.
83 5	Toc ec þeirra hiorto oc a teini steictac, selda ec þer siþan, sagdag at calfs veri: einn þv þvi ollir, ecci rettv leifa, ta/gtv tiþliga, trvþir vel ioxlom.
84	Barna veiztv þinna, biþr ser fár verra; hlvt veld ec minom, helomc þo ekki.»
85 5	Atli qvað: «Grimm vartv, Gvðrvn! er þv gera sva máttir, barna þinna blóþi at blanda mer dryckio; snýtt hefir þv sifivngom, sem þv sizt scyldir, mer letr þv oc sialfom millom illz litiþ.»
86 5 9	Gvðrvn qvað: «Vili mer enn veri at vega þic sialfan, fátt er fvllilla fariþ viþ gram slican; drygt þv fyrr hafþir þat er menn domi vissoþ til heimsco harþreþis i heimi þessvm; nv hefir þv enn a/kit þat er aþan fragom, greipt gløp stóran, gert hefir þv þitt erfi.»
87 5	Atli qvað: «Brend mvndv a bali oc bariþ grioti aþr, þa hefir þv arnat þatztv e beiðiz.» Gvðrvn qvað: «Seg þer slicar sorgir ar morgin, friðra vil ec da/þa fara i lios annat.»
88 5	Sato samtyniss, sendvz fárhvgi, hendvz heiptyrþi, hvartki ser vnði. Heipt ox Hniflvngi, hvgði a storreþi, gat fyr Gvðrvno, at hann veri grimmr Atla.
89 5	Komo i hvg henne Ha/gna viðfarar, talþi happ hánom, ef hann hefnt ynni. Veginn var þa Atli, var þess scamt biþa, sonr vá Ha/gna oc sialf Gvðrvn.
90 5	Ra/scr toc at reþa, racþiz or svefni, kendi brát benia, bandz qvad hann þa/rf onga: «Segit iþ sannasta, hverr va son Bvþla; emca ec litt leicinn, lífs tel ec vón onga.»
91 5	Gvðrvn qvað: «Dylia mvn þic eigi dottir Grimildar, látomc þvi valda, er liþr þina efi, enn svmo sonr Ha/gna, er þic sár meþa.»
92 5	Atli qvað: «Vaþit hefir þv at vigi, þótt veriþ scaplict, illt er vin vela þanz þer vel trvir; beiddr for ec heiman at biþia þín, Gvðrvn!
93 5	Leyfð vartv eckia, leto stórraþa, varþa ván lygi, er ver vm reyndom; fortv heim hingat, fylgþi oss herr manna, alt var itarlict vm orar ferðir.
94 5	Margs var allz sómi manna tiginna, ná/t váro erin, nvtom af storvm, þar var fiolþ fiár, fengo til margir.
95 5	Mvnd galt ec morri, meiþma fiolþ þiggia, þrela þriá tigo, þyiar sia/ goðar, semþ var at slico, silfr var þo meira.
96 3 7	Léztv þer alt þiccia, sem ecci veri, meþan la/nd þa/ lágo, er mer leifði Bvdli, gróftv sva vndir, gerþit hlvt þiggia; svero leztv þina sitia opt gratna, fann ec i hvg heilom hióna vetr siþan.»
97 5 9	Gvðrvn qvað: «Lygr þv nv, Atli! þott ec þat lit rekia, heldr var ec hog sialdan, hoftv þo storvm; bordvz er broþr vngir, barvz róg milli, halft gecc til heliar or hvsi þíno, hrolldi hotvetna þat er til hags scyldi.
98 5	Þriv vorom systkin, þottvm ovegin, forvm af landi, fylgðom Sigvrþi; sceva ver létom, scipi hvert vart styrþi, a/rkoþom at a/þno, vnz ver a/str qvomom.
99 5	Konvng drapom fyrstan, kvrom land þaþra, hersar oss a hond gengo, hrozlo þat vissi; vagom or scógi þannz vildom sycnan, settom þann selan, er ser ne attiþ.
100 5	Da/þr varþ inn hvnsci, drap þa brát kosti, strangt var angr vngri eckio nafn hliota; qvol þotti qvicri at koma i hvs Atla, atti aþr cappi, illr var sa missir.
101 5	Comtaþv af þvi þingi, er ver þat frogim, at þv sa/c sottir ne slekþir aðra; vildir avalt vegia, enn vetki halda, kyrt vm þvi láta, . . . . . .»
102 5	Atli qvað: «Lygr þv nv, Gvdrvn! lítt mvn viþ botaz hlvti hvarigra, hofom a/ll scarþan; gorþv nv, Gvðrvn! af gozco þinni ocr til agetiss, er mic vt hefia.»
103 5	Gvðrvn qvað: «Kna/rr mvn ec ca/pa oc kisto steinda, vexa vel bleio at veria þitt líci, hyggia a þa/rf hveria, sem við holl verim.»
104 5	Nár varþ þa Atli, niþiom stríþ oxti, efndi itrborin alt þatz reþ heita; froþ vildi Gvdrvn fara ser at spilla, vrðo dvol dogra, do hon i sinn annaþ.
105 5	Sell er hverr siþan, er slict getr foða ioþ at afreki, sems ol Givci; lifa mvn þat eptir a landi hverio þeirra þrámeli, hvargi er þiod heyrir.