Hrlfs saga kraka ok kappa hans.

FRA TTR

I. KAPTULI

MAR ht Hlfdan, en annarr Fri, brr tveir ok konungasynir, ok stri snu rki hvrr eira. Hlfdan konungr var hrr ok hgr ok glyndr, en Fri konungr var inn mesti ribbaldi. Hlfdan konungr tti rj brn, tv syni ok eina dttur. Ht hn Sign. Hn var elzt ok gift Svil jarli. etta bar til tenda, er synir hans vru ungir. Ht annarr Hrarr, en annarr Helgi. Reginn ht fstri eira, ok unni hann sveinunum mikit. Ein ey l ar skammt fr borginni. Bj ar einn karl, er Vfill ht. Hann var aldavinr Hlfdanar konungs. Hunda tv tti Vfill karl; ht annarr Hoppr, en annarr H. Karl var gagnauigr ok kunni margt fornum frum, ef hann var leitat.

N er ar til at taka, at Fri konungr sitr rki snu, ok fundar hann fastliga brur sinn, Hlfdan konung, at hann skyldi stra Danmrk einn, en tti sinn hluti ekki hafa orit sv gr. v safnar hann saman mg ok margmenni ok heldr til Danmerkr ok kemr ar nttareli, brennir ar allt ok brlir. Hlfdan konungr kemr ltilli vrn vi. Er hann hndum tekinn ok drepinn, en eir flja, sem v vi koma. En allr borgarmgrinn var at sverja trnaareia Fra konungi, elligar lt hann pna misligum pningum. Reginn, fstri Helga ok Hrars, kom eim undan ok t ey til Vfils karls; hrmuu eir mjk skaann. Sagi Reginn mundi fokit flest skjl, ef Vfill gti eigi geymt fyrir Fra konungi. Vfill segir: "Hr er vi ramman reip at draga," en kva skylda mikil til at hjlpa sveinunum. Sv tok hann vi eim ok lt eitt jarhs, ok vru ar optast ntr, en daginn viruu eir t um skgarrunna karls, v at eyin var hlf skgi vaxin, ok skiljast eir sv vi Regin. Reginn tti miklar eignir Danmrk, brn ok konu, ok s Reginn sr eigi annat snna en ganga til handa Fra konungi ok sverja honum trnaareia. Lagi Fri konungr n allt Danmerkr rki undir sik me skttum ok skyldum. Gengu ar flestir nauugir til, v at Fri konungr var allra manna vinslastr, ok sv lka skattgildi hann Svil jarl.

Eptir allt etta unnit hgist Fra konungi ltit, at hann finnr ekki sveinana, Helga ok Hrar. Setr hann n geislung fyrir allar sur, nrri ok fjarri, norr ok sur, austr ok vestr, heitr eim strgjfum, sem sr kann nokkut segja til eira, en eim, sem eim leyna, misligum pningum, ef at verr uppvst, ok ykkist engi kunna at segja konungi til eira. ltr hann skja vlur ok vsendamenn um allt landit ok ltr kanna landit upp ok ofan, eyjar ok tsker, ok finnast eir eigi. Ok n ltr hann skja galdramenn, sem eptir llu geta rnt, v sem eir vilja, en eir segja honum, at eigi munu eir landi fddir, en muni eir eigi fjarri konunginum. Fri konungr segir: "Va hfum vr eira leitat, ok ykki mr at sst vn, at eir s hr nrri, en ey er hr nlgt, ar er vr hfum ekki rtt um leitat, ok nrri engi bygg , nema einn ftkr karl br ar. "Leiti angat fyrst," sgu galdramenninir, "v at mikil oka ok hulda liggr yfir eyju eiri, ok verr oss ekki angat aust um hbli karls ess, ok tlum vr hann forvitra ok eigi allan, ar hann er snn." Konungr sagi: "angat skal enn leita, ok ykki mr undr, at fiskikarl einn ftkr skal halda sveina essa ok ora sv at halda mnnum fyrir oss."

II. KAPTULI

at var einn morgin snimma, at karlinn Vfill vaknar vi ok mlir: "Margt er kynligt fer ok flug, ok miklar fylgjur ok mttugar eru hingat komnar eyna. Standi upp, Hlfdanar synir, Hrarr ok Helgi, ok haldi ykkr skgarrunnum mnum dag." eir hlupu skginn. N fr etta eptir v, sem karl gat til, at sendimenn Fra konungs kmu eyna ok leita eira hvarvetna, sem eim kemr hug, ok finna hvergi sveinana. eim snist karl vera heldr skuggaligr, fara burt vi sv bit ok segja konungi, at eir kunni ekki at finna. "Illa munu r leitat hafa," segir konungr, "ok er karl essi margkunnugr, ok fari n sta aptr smu lei, sv at karl veri sst vi binn til at brega eim undan, ef eir eru ar." eir vera n at gera sv, sem konungr bau, fara n aptr annat sinn til eyjarinnar. Karl mlti vi sveinana: "Ekki er ykkr til setu bit, haldi til skgar sem skjtast." Sveinarnir geru sv. Eptir at ustu konungsmenn at ok bust rannsknar, ok ltr karl allt opit fyrir eim standa, ok finna hvergi um eyna, hvar sem eir leita, ok fara sv aptr vi sv bit ok segja konungi. Fri konungr segir: "N skal ekki me laufsegli lengr fara at vi enna karl. Skal ek fara sjlfr til eyjarinnar egar morgin," ok sv var n gert, at konungr fr sjlfr. Karl vaknar ok heldr miliga ok sr n enn, at skjtt muni vera til ra at taka. Hann mlti vi brr: "it skulu kannast vi, ef ek kalla htt Hopp ok H, hunda mna. Hlaupi til jararhss ykkar ok hafi at at marki, at mun ekki frir kominn eyna, ok fori it ykkr ar, v at Fri, frndi ykkar, er n sjlfr leitinni, en hann leitar eptir lfi ykkar me alls kyns vgvlum ok brgum, ok s ek n ekki, hvrt ek mun geta haldit ykkr." Karl ferr til strandar, ok er komit konungsskipit. Hann ltr sem hann sji at eigi ok lst skima at f snu sv hvatliga, at hann ltr aldri til konungs n manna hans. Konungr br mnnum snum at handtaka karl, ok sv var gert, ok var hann leiddr fyrir konung. Konungr mlti: " ert mikill bragakarl ok mjk slgligr. Segu mr, hvar konungssynir eru, v at at veistu." Karl segir: "Heilir sv, herra, haldi mr ekki, v at vargrinn vill rfa sundr f mitt." Karl kallar htt: "Hoppr ok H, hjlpi fnu, fyrst ek m ekki fora v." Konungr mlti: "Hvat kallar n?" Karl segir: "Hundar mnir heita sv, en leiti r n, herra, sem yr lkar, en ekki vnti ek ess, at konungssynir finnist hr, ok mjk undrar mik, at r tli, at ek muni halda mnnum fyrir yr." Konungr sagi: " ert vst bragakarl, en ekki munu eir ru hirast mega upp fr essu, tt eir hafi hr r verit, ok vri makligt, at vrir af lfi tekinn. Karl segir. "r eigi at n undir yr. Hafi r heldr rendi tt eyna, heldr en at fara sv bnir." Konungr sagi: "Eigi kann ek at lta drepa ik, en tla ek, at at s misrit." Ferr konungr n heim vi sv bit. Karl hittir n sveinana ok segir n, at eir megi eigi lengr ar vera. "Vil ek senda ykkr til Svils, mgs ykkar, ok munu it vera frgir menn, ef it lifi lengi."

III. KAPTULI

Hrarr var tlf vetra, en Helgi tu. Hann var eira meiri ok frknari. eir fara n burt, ok nefnist annar eira Hamr, en annarr Hrani, hvar sem eir kmu ea fundu menn at mli. Sveinar essir kmu til Svils jarls ok vru ar viku, r en eir rddu um arvist sna vi jarl. Hann sagi: "Ltit mannkaup tla ek ykkr vera, en ekki spara ek mat vi ykkr um stundarsakir." ar eru eir um hr ok eru heldr dlir. Ekki verr at vitat, hvaa mnnum eir eru ea tt eira. Ekki grunar jarl , enda gera eir honum engan kunnugleika um hagi sna. at segja sumir menn, at eir muni me geitum vera fddir, ok dra , v at eir vru jafnan kuflum ok tku aldri ofan kuflshttuna, ok tluu at margir, at eir mundu hafa geitr. eir eru ar upp rija vetr.

Ok eitthvert sinn br Fri konungr Svil jarli til veislu, ok er honum ar helst grunr , at hann muni. halda sveinana fyrir tengda sakir. Jarl bst n til ferar ok er fjlmennnr. Sveinarnir bjast til at fara me honum. Jarl kva eigi fara skyldu. Sign, kona jarls, var ok ferinni. Hamr fr sr eitt tamit trippi at ra, er Helgi var reyndar, hleypir n eptir liinu ok horfir aptr til hala ok ltr sr alla vega heimskliga. Hrani, brir hans, fr sr reiskjta annan eins ok horfir rttleiis. Jarlinn s n til, at eir fara eptir sr ok f eigi rit vi reiskjtana, hlupu flkatrippin aptr ok fram undir eim, ok rekr ofan kuflhttinn af Hrana. etta getr at lta Sign, systir eira, ok kennir hn egar ok grtr mjk srt. Jarl spyrr, hv hn grti. Hn kva vsu:

"ll er orin

tt Skjldunga,

lofungs Lundar,

at limum einum;

brr s ek mna

berum sitja

en Svils rekka

sluum."

Jarl segir: "Mikil tendi, ok lt eigi upp koma." Hann rei aptr til eira ok ba aptr dragast, segir mikla smn at eim gra manna fruneyti. Vru sveinarnir bir gangandi. En v mlti hann sv, at hann s vi, sv at eigi mtti af hans orum ra, hvaa sveinar eir vri. eir skotta n vi utan ok vilja ekki aptr sna at heldr ok ra n sara lagi. Koma eir n til veislunnar ok hlaupa aptr ok fram eptir hllinni. Ok eitt sinn berr ar at, sem Sign, systir eira, var. Hn mlti til eira heldr lgt: "Veri ekki hllinni, v at ltill er roski ykkarr." eir gefa ekki gaum at v. Fri konungr hefr uppi at ml, at hann vill lta leita at sonum Hlfdanar konungs, ok segist eim munu mikinn sma veita, sem sr kann at segja til eira.


Vlva ein var ar komin, sem Heir ht. Hana ba Fri konungr at neyta listar sinnar ok vita, hvat hn kynni at segja til sveinanna. Geri hann gilda veislu mti henni ok setti hana seihjall einn han. Konungr spyrr , hvat hn si til tenda, "v at ek veit," sagi hann, "at n mun margt fyrir ik bera, ok s ek n mikla gfu r, ok svara mr sem skjtast, seikona." Hn slr sundur kjptunum ok geispar mjk, ok var henni lj munni:

"Tveir eru inni,

tri ek hvrigum,

eir er vi elda

trir sitja."

Konungr mlti: "Hvrt eru at sveinarnir ea eir, sem eim hafa bjargat?. Hn svarar:

"eir, er Vfilsey

vru lengi

ok htu ar

hunda nfnum,

Hoppr ok H"

Ok v kastai Sign til hennar gullhringi, Hn var gl vi sendinguna ok vill n af brega. "Hv var n sv?" sagi hn, "ok er etta lyg ein, er ek segi, ok villist n mjk spdmr minn allr." Konungr mlti: "ik skal pna til sagna, ef vilt eigi iggja it besta, ok veit ek n eigi gerr en r sv miklu fjlmenni, hvat segir, ea hv er Sign ekki sti snu, ok kann vera, at hr ri vargar me lfum." Konungi var sagt, at Sign vri sjk orin af reyk eim, sem af ofninum legi. Svill jarl bir hana sitja upp ok bera sik hraustliga, -"v at margt kann at vera sveinunum til lfs, ef at til at vilja, ok lttu sem sst finna r, hvat sem r ykkir, v at vr megum ekki at hafast at sv bnu at hjlpa eim." Fri konungr herir n at seikonu fast ok bir hana segja it sanna, ef hn skuli ekki pnd vera. Hn gapir mjk, ok verr erfir seirinn, ok n kva hn vsu:

"S ek, hvar sitja

synir Hlfdanar,

Hrarr ok Helgi,

heilir bir;

eir munu Fra

fjrvi rna, -

nema eim s fljtt fyrirfarit, en at mun eigi vera," sagi hn. Ok eptir etta stiklar hn ofan af seihjallinum ok kva:

"tul eru augu

Hams ok Hrana,

eru lingar

undra djarfir."

Eptir at hlupu sveinarnir t ok til skgar me mikilli hrslu. Kenndi Reginn, fstri eira, ok tti mikit um. En at heilri kenndi vlvan eim, at eir skyldi fora sr, hn hljp utar eptir hllinni. Ok n bir konungr menn upp spretta ok leita eptir eim. Reginn slkkr n ll ljsin hllinni, ok heldr n mar manni, v at sumir vildu, at eir kmist undan, ok me etta kmust eir til skgar. Konungr mlti: "Nrri gengu eir n, ok munu hr vera margir rum ok brgum me eim, ok grimmliga skal essa hefna, egar tm er til. En drekka munum vr n mega kveldlangt, v at eir munu v hafa fegnir orit, at eir hafa burt komist, ok munu n fyrst leita at fora sr. Reginn gengr at byrla mnnum ok bar lit me kafa ok margir arir me honum, vinir hans, sv at ar fell hverr um veran annan nir sofandi.

IV. KAPTULI

eir brr sitja n skginum, sem r er sagt, ok er eir hfu verit ar um hr, gera eir at lta, at mar rr angat at eim heiman fr hllinni. at kenna eir allglggt, at ar er kominn Reginn, fstri eira. Vera eir honum fegnir ok heilsa honum vel. Hann tekr ekki kveju eira, en vkr hesti snum heim aptr aan at hllinni. eir undra etta ok ra um me sr, hverju etta muni gegna. N snr Reginn til eira hestinum annat sinn ok ltr frniliga, sem ok muni hann at eim vinna. Helgi segir: "Skynja ykkist ek, hvat er hann vill." Fr hann n heim til hallar, en eir eptir. "v ltr fstri minn sv," segir Helgi, "at hann vill ekki rjfa eia sna vi Fra konung, ok vill v ekki vi okkr mla, en vill hann gjarna hjlpa okkr."

Lundr einn st nrri hllinni, er konungr tti, ok sem eir kmu ar, mlti Reginn vi sjlfan sik: "Ef ek tti strar sakir vi Fra konung, skylda ek brenna upp lundinn." Ekki mlti hann fleira. Hrarr mlti: "Hvat mun etta?" "at vill hann," segir Helgi, "at vit frum heim til hallarinnar ok berum at eld nema at einni tgngu." "Hvat munumm vit at mega, ungmenni tvau, slkt ofrefli sem fyrir er?" "Sv skal vera ," sagi Helgi, "ok munum vit eitthvert sinn vera til at htta, ef vit skulum hefnt geta harma okkarra." Ok sv gera eir. essu mst er Svill jarl t kominn ok allir hans menn. Hann mlti : "Aukum n eldana ok veitum li sveinum essum. Er mr engi vandi vi Fra konung." Fri konungr tti tv smii, er vlundar vru at hagleik, ok htu bir Varr. Reginn heimti t li sitt at hallardyrum, vini sna ok tengdamenn.

V. KAPTULI

Fri konungr vaknar n hllinni ok bls vi htt ok mlti: "Draum hefir mik dreymdan, sveinar, ok ekki byrligan. Mun ek segja yr hann: Mik dreymdi at, at mr tti vera kallat oss, ok var mlt sv: "N ertu kominn heim, konungr, ok nir menn." Ek ttist svara ok heldr styggt: "Heim hvert?" bar kallit sv nri mr, at ek hafa verit af eim, sem kallai. "Heim til heljar, heim til heljar," sagi s, sem kallai, ok vi at vaknaa ek." Ok essu heyra eir utar til hallardyra, at Reginn fstri kva vsu:

"Reginn er ti

ok rekkar Hlfdanar,

snfir andskotar,

segi at Fra.

Varr sl nagla,

ok Varr hfai,

en varr vrum

varnagla sl."

mltu konungsmenn, er inni vru, at etta vri ltil tendi, at Reginn vri ti ea konungssmiir smuu, hvrt sem eir geru nagla ea annat smi. Konungr mlti: "ykkir yr etta engi tendi? Eigi mun oss at v vera. N mun Reginn hafa sagt oss fyrir nokkurn tta, ok hefir hann gert mr vararbending, ok mun hann oss slgvitr ok brgttr."


Gengr konungr til hallardyra ok sr, at frir er ti fyrir. Tekr hllin ll at loga. Fri konungr spyrr, hverr fyrir eldinum ri. eir sgu, at honum ri fyrir Helgi ok Hrarr, brir hans. Konungr br eim stt fyrir sik ok ba einu ra eira milli, -"ok ferr etta skapliga millum vr frnda, at hvrr skal vilja vera banamar annars." Helgi segir: "Engi m r tra, ok muntu okkr sr svkja en Hlfdan, fur minn? Ok n skaltu ess gjalda." Fri konungr sneri fr hallardyrum ok til jarhssmunna sns ok tlai sv til skgar at fora sr. Ok sem hann kemr jarhsit, er ar Reginn fyrir ok ekki mjk friligr. Snr konungr aptr ok brennr bar inni ok margt li me honum. ar brann inni Sigrr, mir eira brra, Helga ok Hrars, v at hn vildi ekki t ganga. eir brr kkuu ga liveislu Svil jarli, mgi snum, ok Regin, fstra snum, ok llum l ok gfu mrgum gar gjafir ok tku sv rkit undir sik ok alla fjrhluti, sem Fri konungr hafi tt, lnd ok lausaf. eir vru lkt skapi farnir brr. Hrarr var mar hrr ok hgr, en Helgi hermar mikill, ok tti allt meira til hans koma, ok lei n sv fram um hr. Ok endar hr n Fra tt, en upp byrjast fr Hrari ok Helga, Hlfdanar sonum.

 

HELGA TTR

VI. KAPTULI

Konungr ht Norri. Hann r fyrir nokkurum hluta Englands. Hans dtttir ht gn. Hrarr var lngum me Norra konungi honum til landvarnar ok styrktar, ok var me eim in mesta vintta, ok um sir gekk Hrarr at eiga gn ok settist ar at rki me Norra konungi, mgi snum, en Helgi r fyrir Danmrk furleif eira. Svill jarl r fyrir rki snu ok au Sign. Hrkr ht sonr eira. Helgi konungr Hlfdanarson Danmrk var kvntr. Reginn tk stt ok deyr. at tti mnnum mikill skai, v at hann var vinsll.

VII. KAPTULI

Fyrir Saxlandi r ann tma ein drottning, er lf ht. Hn var lei sem herkonungar. Fr hn me skjld ok brynju ok gyr sveri ok hjlm hfi. annig var hennni httat: vn at yfirliti, en grimm skapi ok strmannlig. at var ml manna, at s vri bestr kostr ann tma Norrlndum, er menn hfu spurn af, en hn vildi engan mann eiga. Helgi konungr frttir n til drottningar eirar innar strltu ok tti sr mikill frami aukast a f essarar konu, hvrt sem henni vri at viljugt vel ea mir. Ok einhverju sinni fr hann angat me miklu herlii. Hann kom ar vi land, er essi in rka drottning r fyrir, ok kemr ar vart. Hann sendi menn sna heim til hallar ok bir at lta segja lfu drottningu, at hann vili ar veislu iggja me snu lii. Sendimenn segja etta drottningu, ok kom etta hana vart, ok var engi kostr lii at safna. Tk hn enna af, sem betr var, at hn br Helga konungi til veislu me llu lii snu. Helgi konungr kemr n til veislunnar ok skipar hsti hj drottningu, drekka n bi samt um kveldit, ok skortir ar ekki neitt, ok fann engi glei lfu drottningu. Helgi konungr mlti til drottningar: "Sv er httat," sagi hann, "at ek vil, at vit drekkum brullaup okkart kveld. Er hr n rit fjlmenni til ess, ok skulum vit bi byggja eina rekkju ntt." Hn sagi: "Of brtt, herra, ykkir mr at essu farit, en eigi ykkir mr annarr mar kurteisligri en , ef ek skal at vera upp at taka at ast karlmann, enda vnti ek, at r vili at eigi me svviringu gera." Konungr sagi, at henni vri at makligt fyrir dramblti sitt ok strlti, -"at vit bum n bi saman slka stund sem mr lkar." Hn sagi: "Kjsa munum vr hr fleiri vra vini, ok get ek n ekki at gert, ok munu r hljta at ra, ok munu r smiliga til vr gera. Var drukkit fast um kveldit ok lengi ntt fram, ok er drottning allkt, ok finnr engi annat henni en hn hyggi allgott til rahagsins. Ok um sir er honum fylgt til sngr, ok var hn ar fyrir. Konungr hafi drukkit sv fast, at hann fell egar sofandi nir hvluna. Drottningin neytir n essa ok stingr honum svefnorn.

Ok sem allir menn eru burtu gengnir, stendr drottning upp. Hn rakai af honum hrit allt ok neri tjru. San tk hn eitt hfat ok lt ar koma nokkur kli. Eptir at tekr hn konunginn ok reifar hann innan essu hfati. San fr hn til menn ok ltr flytja hann til sinna skipa. Hn vekr upp menn hans ok segir, at konungr eira s til skipa kominn ok vili sigla, v at n s kominn gr byrr. eir hlupu upp, hverr sem skjtast mtti, ok vru lir ok vissu gerla, hvat eir hfust at. Sv kmu eir skipa ok su hvergi konunginn, en eitt hfat su eir ar komit gurligt. Vilja eir n forvitnast, hvat er, ok ba sv konungsins, tla hann muni koma nokkut sar. En eir hafa leyst, finna eir ar konung sinn svviriliga leikinn. Hrtr burtu svefnorninn, ok vaknar konungr eigi vi gan draum ok er n illu skapi til drottningar. En annan sta er at at segja, at lf drottning safnar lii um nttina, ok skortir ekki fjlmenni, ok sr Helgi konungr sr n ekki fri hana at leita. eir heyra n lragang ok herblstr landit upp. Sr konungr, at s muni vera vnstr at halda burt sem skjtast. Er ok gr byrr. Siglir Helgi konungr n heim sitt rki me essa sneypu ok svviring ok unir strilla ok hugsar opt, hversu hann megi f drottningu hefnt.

VIII. KAPTULI

lf drottning sitr n rki snu um hr, ok hefir hennar ofsi ok jafnar aldri veri meiri en n. Hefir hn n sr varhld sterk eptir veisluna, sem hn geri Helga konungi. etta spyrst n va um lnd. ykkir llum in mestu dmi, er hn skyldi hafa spottat slkan konung. Ok eigi miklu sar heldr Helgi skipi snu r landi, ok essari fer kemr hann skipi snu vi Saxland, ar sem lf drottning atsetu. Hefir hn ar mikit fjlmenni fyrir. Hann leggr skipi snu einn leynivg ok mlti san vi li sitt, at eir skyldu hans ar ba til innar riju slar, en fara lei sna, ef hann kmi eigi aptr. Hann hafi me sr kistur tvr, fullar af gulli ok silfri. Hann fr sr vndan bning ystan kla. San ferr hann lei sna til skgar ok varveitir ar fit, gekk san burt ok nnd vi hll drottningar. Hann hittir einn rl hennar fyrir sr ok spyrr hann tenda burt r landi. Hann segir fri gan, rllinn, ok spyrr, hverr hann vri. Hann lst vera einn stafkarl, "en hefir mr til handa borit mikill fjrfundr mrkinni, ok lst mr rligt at sna r, hvar fit er," ganga n aptr til skgar, ok snir honum fit, ok ykkir rlnum mikils vert, hvert happ hann hefir stt. "Hversu fgjrn er drottning?" segir stafkarl. rll segir hn vri kevnna fgjrnust. " mun henni lka," segir stafkarl, "ok mun hn ykkjast etta f eiga, er ek hefi hr fundit, v at etta mun land hennar. Skal n ekki gera happ sitt at happi, ok skal eigi leyna f essu, ok skal drottning skapa mr af ann hlut, sem hn vill, ok mun mr at best gegna, ea hvrt mun hn vilja at til vinna at skja hingat fit?" - "at tla ek," segir rllinn, "ef me leynd er at farit." - "Hr er men ok hringr, er ek vil gefa r," segir karl, "ef kemr henni einni hingat skginn, en ek skal setja ar r vi, ef henni mislkar til n." essu ra eir ok kaupa. Ferr hann n heim ok segir drottningu, at hann hafi fundit f mikit skgi, sv at at er margra manna sla, ok bir hana skyndiliga fara me sr eptir fnu. Hn segir: "Ef etta er satt, sem segir, mun r vera at essari sgn gfa, ella hfubani, en r at ek hefi reynt ik at trlyndum manni, mun ek tra essu, er segir" Hn snir n at, at hn s fgjrn, ok ferr me honum launungu nttareli, sv at engi mar veit nema au tvau. Ok er au koma skginn, er Helgi ar fyrir ok grpr hana hndum ok segir vera skapligan fund eira at hefna sinnar svviringar. Drottning sagist hafa illa breytt vi hann, - "ok vil ek at n allt bta vi ik, ok geru til mn brkaup smiligt." - "Nei," sagi Helgi, "eigi skal r ess kostr. Skaltu fara til skipa me mr ok vera ar stund, sem mr lkar, v at ek nenni eigi fyrir metnaar sakir at hefna r engu, sv illa sem ek var leikinn ok huliga." - "r munu n ra vera at sinni," sagi hn. Konungr hvldi hj drottningu margar ntr. Ok eptir at ferr drottning heim, ok er henni n vlkt hefnt sem n var sagt, ok unir hn strilla vi hag sinn.

IX. KAPTULI

Eptir at heldr Helgi konungr herna ok var gtr mar. Ok er stundir liu fram, fir lf barn. at var mr. Hn leggr barn at alla stund. Hn tti hund ann, er Yrsa ht, ok ar eptir kallai hn meyna, ok skyldi hn heita Yrsa. Hn var vn at liti. Ok sem hn var tlf vetra gmul, skyldi hn gta hjarar ok aldri annat vitast en hn vri karls dttir ok kerlingar, v at drottningin hafi sv leynt me essu farit, at fir menn vissu, at hn hafi barn tt ok ftt.

Sv ferr n fram, ar til at mrin er rettn vetra. var s atburr, at Helgi konungr kom ar vi land ok forvitnar at hafa tendi af landinu. Hann hefir eina stafkarlsgervi. Hann sr vi skg einn marga hjr, ok ar gtti ein kona ung at aldri ok sv fr, at hann ykkist ekki hafa st frari konu. Hann spyrr, hvat hn heiti ea hverrar ttar hn s. Hn segir: "Ek em karlsdttir, ok heiti ek Yrsa." "rlslig augu hefir ," sagi hann, ok rennir hann egar starhug til hennar ok sagi, at at vri makligt, at stafkarl tti hana, fyrst hn er karlsdttir. Hn ba hann at eigi gera, en hann tekr hana sem r ok hefr sik til skipa ok siglir san heim sitt rki. lf drottning var flr vi etta ok eigi heilbrjstu, er hn vissi. Lt hn sem hn vissi ei, hvat um var, ok geri at hug sr, at etta mundi Helga konungi vera til harms ok svviringar, en til einskis frama n yndis. Helgi konungr gerir n brullaup til Yrsu ok ann henni mikit.

X. KAPTULI

Helgi konungr tti hring, er mikil gti fylgdi, ok eir brr vildu hann bir eiga ok Sign, systir eira. Hrarr konungr kom eitt sinn rki Helga konungs, brur sns. Gerir Helgi konungr priliga veislu mti honum. Hrarr konungr mlti: " munt vera okkar meiri mar, en fyrir sk, at ek hefi stafest mik Norimbralandi, ann ek r vel essa rkis, er vit eigum bir, ef vilt mila mr nokkuru lausaf. Vil ek f hringinn ann, sem bestr gripr er inni eigu ok vit vildum bir eiga." Helgi sagi: "Eigi smir annat, frndi, en eigir hringinn vst." Vi essi ummli eira glejast bir. Fekk Helgi konungr Hrrari konungi, brur snum, n hringinn. Ferr n Hrarr konungr burt ok heim rki sitt ok sest um kyrrt.

XI. KAPTULI

at bar til tenda, at Svill, mgr eira, andaist, ok tk Hrkr, sonr hans, rki eptir hann. Hann var grimmr mar ok harla gjarn. Mir hans segir honum mikit fr hringnum, er eir brr ttu, "ok tti mr," sagi hn, "ekki senniligt, at eir brr minntust okkar um nokkut rki, v at vr studdum hefndum eptir fur vrn, ok hafa eir ekki minnst ess vi fur inn n mik." Hrkr sagi: " segir dagsanna, ok er slkt firnafullt, ok n skal ek eptir leita vi , hvern sma vrn eir vilja gera ar fyrir." Ferr hann san fund Helga konungs ok krefr hann rijung rkis Danmrk ea hringsins ga, v at hann vissi ekki, at Hrarr tti hann. Konungr sagi: "r mli allfrekliga til ok geysistrliga. Unnum vr rkit me hetjuskap, sv at vr lgum vrt lf ve me atstuning fur ns ok Regins, fstra mns, ok annarra gra manna, er oss vildu li veita. N viljum vr r vst laun gera, ef kannt at ekkjast, vegna frndsemi okkar, en sv mikit hefir mik kostat rki etta, at at vil ek fyrir engan mun missa. En Hrarr konungr hefir n tekit vi hringnum, ok vnti ek, at hann s ekki lauss fyrir r."

Vi etta ferr Hrkr burt ok unir allilla vi, skir n fund Hrars konungs. Hann tk vi honum vel ok smiliga, ok er hann me honum um hr. Ok eitt sinn, er eir fara fyrir land fram ok lgu firi einum, mlti Hrkr: "at tti mr r smi, frndi, at gfir mitt vald hringinn ga ok minntist sv vrrar frndsemi." Konungr sagi: "Sv hefi ek mikit til gefit at f hring enna, at ek vil hann fyrir engan mun lta." Hrkr segir: " munt lofa mr at sj hringinn, ok er mr honum in mesta forvitni at vita, hvrt hann er slk gersemi sem sagt er." - "at er r ltil veisla," segir Hrarr, "ok skal at vst lta eptir r, ok fekk honum hringinn. N hugi Hrkr at hringnum um stund ok kallai ekki mega ofsgn fr segja, -"ok hefi ek enga gersemi sna slka, ok er at in mesta vrkunn, at ykkr ykki allgr hringrinn. Mun at m best r, at hvrrgi okkar njti ok engi annarra," fleygir san af hendi hringnum ok t sjinn, sem lengst mtti hann. Hrarr konungr mlti: " ert allillr mar." Hann lt san fthggva Hrk ok flytja sv til rkis sns. Var hann skjtt heill mar, sv at greri fyrir stfinn.

safnar hann sr lii ok vill hefna sinnar skammar. Hann fr mikit li ok kemr vi Norimbraland vart, ar sem Hrarr konungr var veislu heldr fmenntr. Hrkr leggr egar at, ok tkst ar harr bardagi, ok er mikill lismunr. Fellr ar Hrarr konungr, en Hrkr leggr undir sik landit. Hann ltr gefa sr konungsnafn. San ba hann Agnar, dttur Norra konungs, er r hafi tt Hrarr konungr, frndi hans. Norra konungi tti n fallit til sn mikit vankvi, v at hann var mar gamall ok ltt fallinn til at vera barttu, sagi n gn, dttur sinni, hvar komit var, ok lst eigi vilja teljast undan at halda uppi bardaga, tt hann vri gamall, ef etta vri eigi mti hennar skapi. Hn sagi me harmi miklum: "Vst er etta mti mnum vilja, en ek s, at lf itt liggr vi, vil ek honum eigi fr vsa me v mti, at frest s gert nokkut, v at ek er me barni, ok verr at ml fyrst at greiast, ok at barn me mr Hrarr konungr." N er etta ml borit fyrir Hrk, en hann vill frestit til gefa, ef hann skal auvelligar komast at rki ok rahagnum. ykkist Hrkr hafa mjk framast essari fer, er hann hefi felldan sv frgan konung ok rkan unnit. En essum svifum sendir gn menn fund Helga konungs ok ba sv at lta segja honum, at hn mundi eigi koma rekkju Hrks, ef hn vri sjlfr ok nauug, -"fyrir sk, at ek er me barni Hrars konungs." Sendimenn fru ok sgu sv sem boit var. Helgi konungr sagi: "etta er vitrliga sagt hennar vegna, v at hefna mun ek Hrars, brur mns" En Hrk grunar etta ekki.

XII. KAPTULI

gn drottning fir n son ann, er Agnarr ht. Hann var snimma mikill ok efniligr. En er Helgi konungr spuri etta, safnar hann lii ok ferr fund Hrks. Tekst ar bardagi, ok sv lkr, at Hrkr verr handtekinn. mlti Helgi konungr: " ert allillr hfingi, en v mun ek eigi drepa ik, at r er meiri skmm at lifa vi harmkvli." San It hann brjta ftleggi hans ok handleggi ok sendi hann sv aptr rki sitt, at hann var til einskis frr.

En er Agnarr Hrarsson var tlf vetra, ttust menn ekki hafa st vlkan mann, ok um alla atgervi var hann fram yfir ara menn. Hann gerist hermar sv mikill ok frgr, at hans er va getit fornum sgum, at hann hafi mestr kappi verit at fornu ok nju. Hann spurist eptir, hvar fjrr s vri, sem Hrkr hafi slengt hringnum utan bors; margir hfu eptir honum leitat me alls konar vgvlum ok nu honum eigi. Ok sv er sagt, at Agnarr kemr skipi snu enna fjr ok mlti: "at vri n snarri at skja eptir hringnum, ef menn hafa hr glgg mi ." Menn sgu honum , hvar honum hefi verit sjinn kastat. San br Agnarr sik til ok kafar djpit ok kemr upp ok hefir eigi hringinn. Ofan fr hann annat sinn ok hefir eigi nt honum, er hann kemr upp. N mlti hann: "Slliga er n eptir stt," ok fr sv nir rija sinn ok kom upp me hringinn. Af essu var hann gtliga frgr ok frgri en hans fair, Hrarr konungr, sitr n rki snu um vetrum, en vkingu sumrin ok gerist frgr mar ok meiri en hans fair.

au Helgi konungr ok Yrsa unntust mikit ok ttu einn son, ann er Hrlfr ht, er mikill mtamar var san.

XIII. KAPTULI

lf drottning spyrr, at au Helgi ok Yrsa unntust mikit ok una vel ri snu. at lkar henni ekki vel ok ferr fund eira. Ok sem hn kom ar vi land, sendir hn or Yrsu drottningu. Ok sem r hittast, br Yrsa henni heim til hallar me sr. Hn kvest at eigi vilja, kvest engan sma eiga at launa Helga konungi. Yrsa mlti: "viruliga gerir til mn, er ek var me r. Ea kanntu nokkut at segja mr fr tt minni, hver hn er, v at mik grunar, at eigi s sv sem mr er til kennt, at ek vri ein karls dttir ok kerlingar?" lf sagi: "Ekki er ess rvnt, at ek kunni at segja r nokkut ar af. Var at mitt mesta erendi hingat, at ek vildi kunngera r at, ea unir vel vi rahaginn?" - "J," segir hn, "ok m ek vel vi una, v ek inn gtasta konung ok inn frgasta." - "Ekki er sv gott vi at una sem r ykkir," segir lf, "v at hann er fair inn, en ert dttir mn." Yrsa mlti: "Mna tla ek murina versta vera ok grimmasta, v at etta er au dmi, er eigi munu fyrnast um aldr." - "Helga hefir goldit at essu," segir lf, "ok reii minnar, en n vil ek bja r til mn me smd ok viringu ok gera til n alla stai eptir v, sem ek kann best." Yrsa segir: "Eigi veit ek, hvernig at gefst, en eigi mun ek hr vera, egar ek veit essi dmi, sem liggja."

Hn hittir san Helga konung ok segir honum, hversu ungliga er til komit. Konungr sagi: "rit grimma ttu murina, en at vilda ek, at sv bit vri." Hn kva ekki sv bit vera mega, at au su samvistum aan fr. Ferr Yrsa n me lfu drottningu ok er Saxlandi um hr. Sv btr etta Helga konung, at hann lagist rekkju ok var allktr. Ekki tti annarr kostr betri en at, sem Yrsa var, en gerust konungar seint til at bija hennar, ok bar at mest til, at aldri tti rvnt, at Helgi kmi eptir henni ok lti sr misokknast, ef hn vri gift rum.

XIV. KAPTULI

Ails ht konungr, rkr ok gjarn. Hann r fyrir Svarki ok sat at hfuborginni Uppslum. Hann spyrr til essarar konu, Yrsu, ok br san skip sn. Hann ferr fund eira lfar ok Yrsu. lf gerir veislu mti Ails konungi ok tekr vi honum me allri list ok kurteisi. Hann bir Yrsu drottningar sr til eiginkonu. lf svarar: "Spurt muntu hafa slkan mlavxt sem er hag hennar, en ekki setjum vr hr syn fyrir me hennar ri." Er n mlit borit upp fyrir Yrsu. Hn sagi sv, kallai eigi gu at skipta, -"v at ert vinsll konungr." etta gengr fram, hvrt sem hn hefir haft ar um or fleiri ea fri, ok ferr Ails burt me hana, ok er ekki at essu kvaddr Helgi konungr, v at Ails ttist eira meiri konungr. Ekki var Helgi konungr varr vi etta, fyrr en au kmu heim til Svjar. Gerir Ails konungr viruligt brullaup til hennar. Ok n spyrr Helgi konungr etta ok verr n vi hlfu verr en r. Hann hvlir einni tskemmu ok ekki fleiri manna. lf er n burt r sgunni. annig ferr n fram um hr.

XV. KAPTULI

En einn jlaaptan er ess getit, Helgi konungr er kominn rekkju ok var ver illt ti, at komit var vi hurina ok heldr mttuliga. Honum kom n hug, at at vri konungligt, at hann lti at ti, sem vesalt var, en hann m bjarga v; ferr hann n ok lkr upp dyrunum. Hann sr, at ar er komit eitthvat ftkt ok ttrugt. at mlti: "Vel hefir n gert, konungr," ok ferr at san inn skemmu. Konungr mlti: "Ber ik hlm ok bjarnfeldi, sv at ik kali eigi." at mlti: "Veittu mr rekkju na, herra, ok vil ek hj r hvla, v at lf mitt er vei." Konungr segir: "Rss mr hugr vi r, en ef sv er sem segir, liggu hr vi stokkinn klum num, ok mun mik ekki saka." Hn gerir n sv. Konungr snr sr fr henni. Ljs br hsit. Ok er stund lei, var honum litit um xl til hennar. sr hann, at ar hvlir kona sv vn, at eigi ykkist hann ara konu frari st hafa. Hn var silkikyrtli. Hann snr sr skjtt at henni me blu. Hn mlti: "N vil ek fara burt," segir hn, "ok hefir leyst mik r miklum nauum, v at etta var mr stjpmur skp, ok hefi ek marga konunga heim stta, enda lgu n eigi me ltum. Vil ek n hr ekki lengr vera." "Nei," sagi konungr, "engi er ess kostr, at farir sv skjtt, ok munum vit eigi sv skilja. Skal n gera til n skyndibrullaup, v at mr lst vel ik." - "r hljti at ra, herra," sagi hn, ok sv hvldu au ntt. En um morgininn tekr hn til ora: "Me lostum hefir n til mn gert, en at skaltu vita, at vit munum barn eiga. Ger n sem ek mli, konungr, vitjau barns okkar annan vetr etta mund at naustum num, ea muntu gjalda, ef gerir eigi sv." Eptir etta fr hn burt.

Helgi konungr er n nokkut ktari en r. La n stundir fram, ok gefr hann at essu engan gaum. Ok riggja vetra fresti verr at til tenda, at ar ra rr menn at v sama hsi, sem konungr sefr . at var um mintti. eir fru me meybarn ok settu at ar nir hj hsinu. Kona s tk til ora, er me barnit fr: "at skaltu vita, konungr," sagi hn, "at ttmenn nir munu ess gjalda, er hafir at at engu, sem ek bau r. En ntr ess, er leystir mik r nauum, ok vittu at, at mr essi heitir Skuld. Hn er okkar dttir." Eptir etta riu essir menn burt. etta hafi verit ein lfkona. Aldri var konungr varr vi essa konu san. Skuld vex ar upp ok er brtt grimmug skaplyndi. at er sagt eitthvert sinn, at Helgi konungr br fer sna r landi ok tlar sv at hyggja af harmi snum. Hrlfr, sonr hans, er eptir. Hann herjar n va ok vann mrg strvirki.

XVI. KAPTULI

Ails konungr sitr n at Uppslum. Hann tti tlf berserki, ok vru eir honum til landvarnar ok vi llum hska ok frii. Helgi konungr br n fer sna til Uppsala at n burtu Yrsu. Hann kemr ar vi land. Ok sem Ails konungr spyrr etta, at Helgi konungr er ar kominn vi land, spyrr hann Yrsu drottningu, hversu hn vill lta fagna Helga konungi. Hn segir: " sr ar r fyrir, en veist at r, at engi er s mar, at mr s meiri vandi vi heldr en hann." Ok at snist Ails konungi af at bja honum til veislu, en ekki tlar hann, at etta skuli prettalaust vera. Helgi konungr ekkist etta, ferr til veislu me hundra manna, en fjldinn er vi skip niri. Ails konungr tekr vi honum bum hndum. Yrsa drottning tlar at stta konungana, ok gerir hn allt smiliga til Helga konungs. Helgi konungr verr sv feginn drottningu, at hann ltr hj sr la allt annat. Vill hann vi hana tala allar r stundir, sem hann m nta, ok sitja sv at veislu.

at bar til tenda, at berserkir Ails konungs kmu heim. Ok egar eir vru vi land komnir, fer Ails konungr at finna , sv at ekki vera arir vsir. Hann bir at fara skg ann, sem millum borgar er ok skipa Helga konungs, ok ba aan hlaupa at Helga konungi, er hann fri til skipa sinna. "Mun ek ok senda li til fulltings vi yr, ok skal at koma bak eim, sv at eir veri klofanum, v at ek vil n um trtt vinna, at Helga konung reki eigi undan, v at ek skil, at hann hefir st drottningu, at ek vil eigi htta tiltki hans."

Helgi konungr sitr n at veislunni ok er vandliga leyndr essu vlri ok sv drottningin. Yrsa drottning segir Ails konungi, at hn vill hann gefi Helga konungi strmannligar gjafir, gull ok gersemar. Hann heitr v, en tlai sjlfum sr reyndar. Ferr Helgi konungr burt vi etta, ok fylgir Ails konungr ok drottningin honum gtu, ok skiljast au n drottningin ok konungarnir heldr lkliga. Ok eigi miklu sar en Ails konungr hafi aptr horfit, uru eir Helgi konungr varir vi fri, ok brestr egar bardagi. Helgi konungr gekk vel fram ok barist hraustliga, en fyrir ofrefli v, sem mti var, fell ar Helgi konungr me gan orstr me mrgum srum ok strum, ok kom sumt liit bak eim Ails konungs, ok uru sv milli steins ok sleggju. Yrsa drottning var ekki fyrr vr vi en Helgi konungr var fallinn ok lokit var bardaganum. ar fell me Helga allt at li, sem upp hafi gengit, en hitt fli heim undan Danmrk. Ok lkr hr tti Helga konungs.

XVII. KAPTULI

Ails konungr hrsai n sigri ok ttist mjk hafa framast, er hann vann konung sv gtan sem Helgi var ok sv vfrgr. Yrsa drottning mlti: "Eigi er einstt at hlast sv mjk, tt hafir svikit ann mann, sem mr er mestr vandi vi ok ek unna mest, ok fyrir etta it sama ver ek r aldri holl, ef tt vi venslamenn Helga konungs. Berserkjum num r ek egar bana, er ek m, ef nokkurir eru sv vaskir, at at vili gera fyrir mnar sakir ok sinnar snilldar." Ails konungr ba hana at heitast ekki vi sik n berserki sna, -"v at at skal r eigi duga. En ek vil bta r furdauann strmannligum gjfum me miklum fjrhlutum ok gum gersemum, ef kannt at ekkjast." Drottning sefast vi etta ok iggr smdir af konungi. Hn er hg san skapsmunum, ok opt sat hn um at at gera berserkjum mein ok svviru. Aldri finna menn, at drottning yri allkt san ea gu skapi eptir fall Helga konungs, ok meira var samykki hllinni en r hafi verit, ok ekki vildi drottning sma vi Ails konung, ef hn skyldi ra. Ails konungr ttist n strum frgr gerast, ok ykkir n s mestr mar vera, er me honum er ok hans kppum. Sitr hann n um hr snu rki ok hugsar engi muni reisa rnd vi sr ok snum berserkjum. Ails konungr var inn mesti bltmar ok fullr af fjlkynngi.

 

SVIPDAGS TTR

XVIII. KAPTULI

Einn bndi er nefndr Svipr. Hann bj Svj fjarri rum mnnum. Hann var rkr at f ok hafi verit inn mesti kappi ok eigi llu ar hann var sr, ok kunni hann margt fyrir sr. rj tti hann syni, sem hr eru nefndir. Ht einn Svipdagr, annarr Beigar, rii Hvtserkr. Hann var eira elstr. Allir vru eir miklir fyrir sr, sterkir ok vnir at liti. Ok er Svipdagr var tjn vetra gamall, sagi hann sv til fur sns einn dag: "Dauflig er vr vi at vera hr vi fjll uppi afdlum ok byggum ok koma aldri til annarra manna n arir til vr. Vri hitt meira snarri af fara til Ails konungs ok rast sveit me honum ok hans kppum, ef hann vildi vi oss taka." Svipr karl svarar: "Ekki snist mr etta rligt, v at Ails konungr er grimmligr mar ok ekki heill, tt hann lti fagrt, en menn hans fundarfullir ok miklir fyrir sr, en vst er Ails konungr rkr mar ok frgr." Svipdagr segir: "Htta verr nokkut, ef menn skulu f frama, ok m at eigi vita, fyrr en reynt er, hvar gifta vill til snast, ok vst vil ek hr eigi sitja lengr, hvat sem annat fyrir liggr." Ok sem hann var essu rinn, fekk fair hans honum xi mikla, vna ok bitrliga. Hann mlti vi son sinn: "Vertu gjarn vi ara, lttu eigi strliga, v at at er illt til ors, en ver hendr nar, ef ik er leitat, v at at er mikilmannligt at dramba ltit yfir sr, en gera mikil afdrif, ef hann kemr nokkura raun." Hann fr honum ll herkli vndu ok gan hest.

Svipdagr rr n burt, ok at kveldi kemr hann at borg Ails konungs. Hann sr, at leikar eru ti fyrir hllinni, ok sitr Ails konungr miklum gullstli ok berserkir hans hj honum. Ok sem Svipdagr kemr at skgari, var borgarhlium lst, v at at var sir at bija leyfis inn at ra. Svipdagr hefir ekki starf fyrir v, brtr egar upp hliit ok rr sv garinn. Konungr mlti: "essi mar ferr gtiliga, ok hefir essa aldri fyrr verit freistat. Kann vera, at hann eigi mikit undir sr, ok varai eigi, tt hann reyndi at." Berserkir yggldust egar mjk, ok tti eim hann lta heldr strliga. Svipdagr rr fyrir konung ok kver hann vel; kunni hann v ga list. Ails konungr spyrr, hverr hann vri. Hann segir til sn. Konungr kannast skjtt vi hann, ok tluu allir hann mundi vera in mesta kempa ok mikils httar. Leikrinn var eigi at sr drifinn. Sest Svipdagr tr eitt ok horfir leikinn. Berserkir lta illa til hans, ok n mla eir til konungs, at eir muni freista hans. Konungr segir: "at hygg ek, at hann s ekki ltill fyrir sr, en vel ykki mr, tt it reyni, hvrt hann er slkr sem hann ykkist."

San drfa menn inn hllina. Berserkir ganga til Svipdags ok spyrja, hvrt hann s kappi nokkurr, er hann ltr sv strliga. Hann sagist vera slkr sem nokkurr eira einn. Ok vi essi or hans x eim mr ok kapp, en konungr ba vera kyrra um kveldit. Berserkir yggldust ok grenjuu htt ok mltu til Svipdags: "orir at berjast vi oss? Ok arftu fleira frammi at hafa en stryri ein ok dramblti, ok vilju vr reyna, hversu mikit ar er fyrir, sem ert." Hann segir: "v vil ek jta at berjast vi einn senn ok vita sv, ef meira vildi at vinnast. Konungi tti allvel, tt eir reyndi me sr. Yrsa drottning mlti: "essi mar skal hr velkominn." Berserkir svruu henni: "Vissum vit at fyrir, at vilt oss alla helju, en heldr erum vr mta meiri en vr fllum vi or ein ea illan vilja." Drottning sagi, at ekki yri at v, at konungr reyndi at, hvat hann tti, - "ar sem r eru, er hann trir sv mjk yr." S berserkr, sem fyrir eim var, mlti: "Ek skal setja ik ok semja dramb itt, sv at vr skulum hrddir vera fyrir honum."

XIX. KAPTULI

Ok um morguninn tkst ar hr hlmganga, ok skorti ar eigi str hgg. Su at allir, at essi inn komni kunni sveri at beita me miklu afli, ok hrkkr berserkrinn allr undan fyrir honum, ok drepr hann ar. Ok egar vill annarr drepa hann ok hefna hans, ok fr hann slka fr, ok eigi lttir hann fyrr en hann hefir drepit fjra. mlti Ails konungr: "Mikinn skaa hefir mr gert, ok ess skaltu n gjalda," ok ba menn upp standa ok drepa hann. annan sta fr drottning sr li ok vill veita honum ok kva konung mega at sj, at miklu meira gti vri at honum einum en llum eim berserkjum. Kemr n drottning grium me eim, ok ykkir llum Svipdagr vera mikill afreksmar. Sitr hann n bekk annan gagnvart konungi me ri Yrsu drottningar.

Ok sem nttar, litast hann um ok ykkist enn ofltit hafa at gert vi berserki ok vill egna til fundar vi , ok ykkir honum at lkligt, ef eir sj hann einn saman, at eir muni sna at honum. Ok at gekk eptir v, sem hann tlai, v at egar berjast eir. Ok kemr konungr at, er eir hfu barist um hr, ok skilr . Eptir at gerir knungr berserki tlga, sem eptir vru, er eir bru eigi af einum manni allir, ok lst eigi fyrr vitat hafa, at eir vri sv litlir fyrir sr nema orum einum drembiligum. eir vera n burt at fara, en heitast n at herja rki Ails konungs. Konungr lst aldri hira um heitingar eira ok kva enga d bikkjum eim. Fara eir n burt me skmm ok svviring. Ails konungr hafi eggjat raunar fyrstunni at ganga at honum ok drepa hann, eir si Svipdag einn ganga r hllinni, ok hefna sn sv, at drottning yri ekki vr vi. Svipdagr hafi drepit einn, konungr kom til at skilja . Ails konungr bir n Svipdag veita sr eigi minna li n en r, er honum veittu allir berserkir, -"allra helst at drottning vill, at srt stainn berserkjanna." ar er n Svipdagr nokkura hr.

XX. KAPTULI

Nokkuru sar er konunginum sg hersaga, at berserkir hafa fengit sr li mikit ok herja land hans. Ails konungr bir n Svipdag at rsa mti berserkjum ok kallar at vera hans skyldu ok kvest skyldu f honum sv mikit li sem hann yrfti. Ekki er honum um at at vera fyrirmar hersins, en vill fara me konungi angat, sem hann vildi. Konungr vildi ekki annat en hann s fyrirmar. Svipdagr segir: " vil ek iggja tlf manna lf af yr, ek vil." Konungr segir: "v vil ek jta r." Eptir at ferr Svipdagr til orrostu essarar, en konungr sitr heima. Hann hefir mikit li. Svipdagr lt gera herspora ok kasta nir, ar sem orrostustarinn var markar, ok me mrgum rum brgum lt hann ar um ba. ar tekst orrosta ok harr bardagi, ok hrkk fyrir mjk li vkinga, ok f eir illt af, er eir kenna hersporanna. ar var drepinn berserkr einn ok fjldi lis, en at fli til skipa, sem eptir lifi, ok sv burt.

Svipdagr kemr n heim til Ails konungs ok n sigri at hrsa. Ails konungr akkar honum vel sinn framgang ok landvrn. Yrsa drottning mlti: "Vst er at rm betur skipat, er slkr drengr sitr sem Svipdagr er, en berserkir nir skipuu at." Konungr sannar at. Berserkir safna n lii aptr, eir sem undan kmust, ok herja enn rki Ails konungs. Ok enn skorar konungr Svipdag at ganga mti eim ok kvest mundu f honum frtt li. Svipdagr ferr til orrostu ok hefir n rijungs minna li en berserkir. Ails konungr ht at koma til mts vi hann me hirina. Svipdagr hafi enn skjtara brugit vi en berserkir hugu. Ok n hittast eir, ok tekst ar hr orrosta. Ails konungr safnar lii ok hafi tlat at koma opna skjldu berserkjum.

XXI. KAPTULI

ar er n til at taka, at Svipr karl er. Hann vaknar einn tma af svefni snum ok blss miliga ok mlti til sona sinna: "urfa ykkist n Svipdagr lis vi, brir ykkarr, v at hann heldr bardaga ekki langt hean ok vi mikinn lismun, ok misst hefir hann auga sitt annat ok hefir mrg sr nnur, en fellt hefir hann rj berserki, ok n eru eptir arir rr." eir brr brega vi skjtt ok vpna sik, fara san angat, sem orrostan er, ok hfu vkingar li hlfu fleira. Svipdagr hafi mikit af sr gert ok er srr mjk ok r honum annat augat. Er drepit li hans at handamli, en konungr kemr ekki til lis vi hann. Ok sem eir brr hans koma til orrostu, ganga eir vel fram ok ar at, sem berserkir eru fyrir. Sv fr leikr me eim, at berserkir falla ar allir fyrir eim brrum. Snr n skjtt mannfall li vkinga, ok eir, sem lfit gu, gengu hendr eim brrum. Ok eptir etta fara eir fund Ails konungs ok sgu honum essi tendi. Konungr akkar eim vel rekvirki etta. Svipdagr hafi fengi tvau sr hndum. Hann hafi mikil sr hfi ok var einsnn alla vi san. Liggr hann um hr srum essum, ok grddi Yrsa drottning hann.

En hann var orinn vel heill, sagi hann konungi, at hann vildi burtu aan. "Vil ek skja heim ann konung, er meiri sma vill til vr gera en , konungr. Illa hefir launat mr landvrn ok slkan sigr sem vr hfum yr unnit." Ails konungr ba hann heima vera ok lst mundu gera allvel til eira brra ok kvast enga skyldu meta fram yfir . Svipdagr vill ekki annat en ra burt ok mest fyrir at, at Ails konungr kom eigi fyrr til bardagans en lokit var, v at hann var tvskiptr , hvrr sigrinn hlyti, Svipdagr ea berserkir, v at konungr var skgi einum ok horfi aan leik eira ok tti kost at fara, egar hann vildi, en honum tti raunar ekki mli skipta, tt Svipdagr fengi sigr ok styngi nir nsum.

XXII. KAPTULI

N bast eir brr burt, ok stoar ekki at hamla eim. Ails konungr spyrr eptir, hvert eir tli at fara. eir kvust ekki sv r hafa gert fyrir v - "en skilja munum vr at sinni. Vil ek n kynna mr annarra manna siu ok konunga, en eldast eigi hr Svj." eir ganga n til hesta sinna ok akka drottningu vel ann sma, sem hn hafi gert til Svipdags, stga n hesta sna ok ra alla sna lei, ar til er eir koma til fur sns, ok spyrja hann ra, hvat upp skal taka, -"ea hvat skulum vr af sna?" Hann kallai at mestan frama at vera me Hrlfi konungi Danmrk ok kppum hans, - "ok ar er yr vnast til nokkurs frama til at stva yvarn ofsa, v at ek hefi at sannspurt, at angat su komnir inir mestu kappar Norrlndum." "Hvernig er honum httat?" segir Svipdagr. Fair hans segir: "Sv er mr sagt fr Hrlfi konungi, at hann s rr ok strgjfull, trfastr ok vinavandr, sv at hans jafningi mun eigi finnast. Hann sparar eigi gull n gersemar nr vi alla, er iggja vilja. Hann er lgligr at lta, en mikill at reyna ok torveldr, manna frastr, strltr vi milda, en ljfr og hgvrr vi vesala ok vi alla , sem ekki brjta bg mti honum, manna ltilltastr, sv at jafnbltt svarar hann ftkum sem rkum. Sv er hann mikill gtismar, at hans nafn mun eigi fyrnast, mean verldin er bygg. Hann hefir ok skattgilt alla konunga, sem at eru nnd honum, v at allir vilja honum fsir jna." Svipdagr segir: "Hr hefir sgu at segja, at ek em rinn at fara fund Hrlfs konungs ok allir vr brr, ef hann vill taka vi oss." Svipr bndi mlti: "r munu ra ferum yar ok athfnum, en best tti mr, at r vri heima me mr." eir kvu, at ekki mundi ess tj at leita. San bu eir fur sinn vel lifa ok sv mur, en eir fara lei sna burt ok allt ar til, er eir kmu fund Hrlfs konungs. Svipdagr gekk egar fyrir konung ok kvaddi hann. Konungr spyrr, hverr hann vri. Svipdagr segir honum nafn sitt ok sv allra eira ok kvest hafa verit me Ails konungi um hr. Hrlfr konungr mlti: "Hvar fyrir frstu hingat, v at ekki er mikil vintta milli Ails ok vrra manna?" Svipdagr sagi: "Veit ek at, herra. vil ek leitast vi at gerast yarr mar, ef kostr er , ok vr brr allir, en mun yr ykkja ltit koma til vr." Konungr segir: "Ekki hafa ek at tlat at gera mr vini af mnnum Ails konungs. En fyrst r hafi stt minn fund, mun ek taka vi ykkr, v at ek hygg, at s hafi betr, er ykkr vsar ekki fr, v at ek s, at it eru gildir garpar. Hefi ek spurt, at it hafi mikla frg unnit, drepit berserki Ails konungs ok unnit mrg rekvirki nnur." "Hvar vsar mr til stis?" sagi Svipdagr. Konungr segir: "Siti hj eim manni, er Bjlki heitir, ok lti liggja tlf manna rm innar fyrir ykkr." Heitit hafi Svipdagr Ails konungi at koma til hans, r hann fri burt. N ganga eir brr til rms ess, sem konungr hafi vsat eim. Svipdagr spuri Bjlka, hv au rm skyldi au liggja innar fr eim. Bjlki segir, at eir siti ar berserkir tlf konungsins, eir kmi heim. eir vru hernai.

Skr heitir dttir Hrlfs konungs, en nnur Drfa. Drfa var heima me konunginum ok allra kvenna kurteisust. Drfu var vel til eira brra ok okkai allt heldr vel fyrir eim.

Sv fr n fram um sumarit ok allt ar til berserkir kmu heim um haustit til hirarinnar. Ok eptir sium snum gengu eir fyrir hvern mann, eir kmu hllina, ok spuri s, er fyrir eim gekk, hvrt s teldist jafnsnjallr honum, sem fyrir sat, ok leituu menn sr ar missa atkva um at, sem eim tti best sma, ok mtti at heyra orum hvers, at tti sik mikit vanta at vera jafnsnjalla. Ok n gengr hann fyrir Svipdag ok spyrr, hvrt hann ttist jafnsnjallr. Svipdagr sprettr upp ok bregr sveri ok kvest engan sta snjallari en hann. Berserkr mlti: "Hggu hjlminn." Svipdagr geri sv, ok beit ekki , ok san vildu eir berjast. Hrlfr konungr hljp milli eira ok sagi eim skyldi at ekki hlast ok skyldu eir heita jafnir aan fr - "ok bir mnir vinir." Ok eptir at sttust eir ok eru jafnan einu ri, liggja hernai ok hafa sigr, hvar sem eir kmu.

Hrlfr konungr sendi n menn til Svjar fund Yrsu drottningar, mur sinnar, ok ba hana at senda sr f at, sem Helgi konungr hafi tt, fair hans, ok Ails konungr hafi tekit til sn, er Helgi konungr var drepinn. Yrsa kva at makligt, at hn kmi v til leiis, ef henni vri at mguligt, - "en ef leitar sjlfr eptir fnu, skal ek r holl rum, sonr minn, en Ails konungr er mar sv fgjarn, at hann hirir aldri, hvat hann vinnr til ess," ok sv ba hn segja Hrlfi konungi ok sendi honum ar me smiligar gjafir.

XXIII. KAPTULI

Hrlfr konungr liggr n hernai, ok dvelst n fyrir at, at hann fari til fundar vi Ails konung. Hann kemr n undir sik miklum afla, ok alla konunga, sem hann finnr, gerir hann skattgilda undir sik, ok bar at mest til, at allir inir mestu kappar vildu me honum vera ok engum rum jna, v at hann var miklu mildari at f en nokkurir konungar arir. Hrlfr konungr setti ar hfusta sinn, sem Hleiargarr heitir. at er Danmrk ok er mikil borg ok sterk, ok meiri rausn ok hoffrakt var ar en nokkurs staar ok llu v, sem til strltis kom ea nokkurr hafi spurn af.

Hjrvarr ht einn rkr konungr. Hann fekk Skuldar, dttur Helga konungs, en systur Hrlfs konungs. at var gert me ri Ails konungs ok Yrsu drottningar ok Hrlfs, brur hennar. Ok eitthvert sinn bau Hrlfr konungr Hjrvari, mgi snum, til veislu. at var einn dag, er hann var at veislunni, at sv bar til, at eir vru ti staddir konungarnir, at Hrlfr konungr br brkabelti snu ok fekk Hjrvari konungi mean sver sitt. Ok sem Hrlfr konungr hafi brugit um sik aptr brkabeltinu, tk hann aptr vi sverinu ok mlti til Hjrvars konungs: "at vitum vit bir," sagi hann, "at at hefir lengi verit mlt, at s skal vera undirmar annars jafnan san, er tekr vi sveri annars, mean hann bregr brkabelti. Skaltu n vera undirkonungr minn ok ola at vel sem arir." Hjrvarr var essu kafliga reir ok verr at lta sv standa, ferr heim vi sv bit ok unir illa vi sinn hlut, seldi skatt Hrlfi konungi eptir v sem arir hans undirkonungar, eir sem honum ttu hlni at veita. Ok endar hr Svipdags tt.

BVARS TTR

XXIV. KAPTULI

ar er n til mls at taka, at norr Noregi fyrir Uppdlum r s konungr, er Hringr ht. Hann tti ann son, er Bjrn ht. at er n sagt, at drottning andaist, ok tti at mikill skai konungi ok mrgum rum t fr. Landsmenn ok runeyti hans bu hann kvngast aptr, ok at verr, at hann sendir menn sur lnd at bija sr konu. En mti eim kmu andviri mikil ok strir stormar, ok vera n at sna stfnum ok halda undan verinu, ok ar kemr mli, at rekr norr Finnmrk ok vru ar um vetrinn. eir fru einn dag land upp ok kmu at hsi einu. ar stu inni tvr konur, vnar at liti. r fgnuu eim vel ok spuru, hvaan eir vri at komnir. eir sgu allt um ferir snar ok hvat at erendum var. eir spuru, hvaa konum r vri ea fyrir hverja sk r vri komnar ar einmana ok sv langt fr rum mnnum, sv frar konur ok vnar. S eldri sagi: "Til alls berr nokkut, sveinar, vr erum hr fyrir r sakir, at einn rkr konungr ba dttur minnar, en hn vildi ekki eiga hann, en hann ht henni afarkostum aptr mt, ok v hefi ek hana hr leyni, mean fair hennar kemr ekki heim, v at hann liggr hernai." eir spuru, hverr hennar fair vri. Mir hennar sagi: "Hn er dttir Finnakonungs." eir spuru, hvat r hti. S eldri sagi: "Ek heiti Ingibjrg, en Hvt heitir dttir mn; er ek frilla Finnakonungs." Ein mr var ar at jna eim. Konungsmnnum leist vel r, ok at er rager eira at leitast eptir, ef Hvt vildi fara me eim ok giftast Hringi konungi; bar s etta ml upp fyrir hana, sem fyrir konungserendum var. Hn svarai essu ekki fljtt, en veik til forsj mur sinnar. "Sv er sem mlt er, at r hverju vandri verr nokkut at ra," sagi mir hennar, "ok ykkir mr illa, at fair hennar er gerr fornspurr at essu, en verr etta at htta, ef hn skal at nokkuru nr vera." Eptir etta bst hn til ferar me eim. San fru eir lei sna ok fundu Hring konung, ok egar frttu sendimenn eptir, hvrt konungr vildi eiga essa kvinnu ea fri hn aptr smu lei. Konungi leist vel vfit ok geri egar brullaup til hennar. Vill hann ekki gefa gaum at, at hn s eigi rk. Er konungr nokkut vi aldr, ok fannst at brtt drottningu.

XXV. KAPTULI

Karl einn tti b ar skammt fr konungi. Hann tti sr konu ok dttur eina barna, er Bera ht. Hn var ungum aldri ok vn at liti. Bjrn konungsson ok Bera karlsdttir lku barnleikum saman, ok fellst vel me eim. Karl var auugr at f ok hafi lengi legit hernai unga aldri ok var inn mesti kappi. au Bera og Bjrn unnu hvrt ru mikit, ok hittust au jafnan.

Liu n sv stundir fram, at ekki verr til tenda. roskast Bjrn konungsson mikit, ok gerist hann bi mikill ok sterkr. Hann var vel mannar um allar rttir. Hringr konungr var lngum r landi ok hernai, en Hvt var heima ok stjrnai landi. Ekki var hn vinsl af alu, en vi Bjrn lt hn allbltt, en hann ekktist at ltt. Ok eitt sinn, er konungr fr heiman, rddi drottning vi Hring konung, at Bjrn, sonr hans, skyldi heima vera me henni til landstjrnar. Konungi tti a rligt. Gerist drottning n rklundu ok drambsm. Konungr sagi syni snum, Birni, at hann skuli vera heima ok gta lands me drottningu. Bjrn sagi sr ltit um at vera ok sagi, at sr s strilla til drottningar. Konungr sagi, at hann skyldi eptir vera. Ferr konungr n r landi me miklu fjlmenni.

Bjrn gengr n heim eptir vital eira fur hans, ok tti mjk sinn veg hvrum eira. Hann gekk til rms sns ok var heldr fktr ok var raur sem bl. Drottning gengr til tals vi hann ok vill gleja hann ok mlti til vinttu vi Bjrn. Hann ba hana burtu fara. Hn gerir sv at sinni. Opt kom hn at mli vi hann ok sagi, at at vri vel fallit, at au byggi eina rekkju, mean konungr vri burtu, ok kallai miklu betri eira samvistu en at hn tti sv gamlan mann sem Hringr konungr var. Bjrn tekr essu mli ungliga ok sl hana kinnhest mikinn ok ba hana dragast burt ok hratt henni fr sr. Hn kvast essu vn, at hn vri hrkt ea barin, - "ok ykkir r betra, Bjrn, at spenna heldr karlsdttur, ok er r at makligt, sem vn er , ok svviriligra en njta minnar star ok blu, ok vri at ekki fjarri, tt nokkut kmi mt r inni ok heimsku." Hn lstr n til hans me lfhanska ok segir, at hann skyldi vera at einum hbirni lmum ok grimmum, - "ok nta r enga fslu ara en f fur ns. Skaltu drepa at r til matar meir en dmi su til, ok aldri skaltu r essum lgum fara, ok skal r essi minning verri en engi."

XXVI. KAPTULI

Eptir at hverfr Bjrn burt, ok veit engi, hvat af honum verr. Ok er menn sakna Bjrns, er hans farit at leita, ok finnst hann hvergi, sem lkligt er. Fr v er n at segja, at f konungs er drepit nir at handamli, ok einn grbjrn leggst at, bi mikill ok grimmligr.

Eitt kveld berr at til, at karlsdttir sr enna inn grimma bjrn. Bjrn ferr at henni ok ltr allbltt vi hana. essum birni ykkist hn kenna augu Bjrns konungssonar, ok forast hn at ltt. Drit gengr fr henni, en hn ferr eptir v ok allt til ess at kemr at helli nokkurum. Ok sem hn kemr at hellinum, er ar mar fyrir ok heilsar Beru karlsdttur. Hn kennir, at etta er Bjrn Hringsson, ok verr ar mikill fagnaarfundr. ar eru au hellinum um hr, v at hn vildi ekki skiljast vi hann, mean hn kost. Hann kallar henni at smiligt at vera ar hj honum, v at hann s dr um daga, en mar um ntr.

Hringr konungr kemr n heim r hernainum, ok er honum sagt, hver tendi at til hafa borit, mean hann hefir verit burt, hvarf Bjrns, sonar hans, ok at annat um at mikla dr, sem komit vri landit ok mest legist sjlfs hans f. Drottning eggjai fast at lta drepa drit, en frestaist at um hr. Ltr konungr sr ftt um etta finnast ok ykkir me undarligu mti vera.

Einhverja ntt er au Bera vru rekkju sinni ok Bjrn konungsson, tk Bjrn til ora ok mlti: "Sv grunar mik, at banadagr minn muni vera morgun ok munu eir f mik veiddan, enda ykkir mr ekki gaman at lfinu fyrir skpum eim, sem mr liggja, at eina s mr til yndis, sem vit erum bi, en mun vi n brega. Hring enna mun ek gefa r, er undir vinstri hendi mr er. munt sj liit morgun, sem at mr skir, ok ek er daur, faru til konungsins, ok biddu hann at gefa r at, sem er undir bg drsins vinstra megin, en hann mun v jta r. Drottningu mun gruna ik, er tlar burt, ok mun hn gefa r at eta af drssltrinu, en at skyldir eigi eta, v at ert kona eigi heil, sem veist, ok muntu fa sveina rj, er vit munum eiga, ok eim mun at sj, ef etr af drssltrinu, en drottning essi er it mesta trll. San far heim til fur ns, ok ar muntu fa sveinana. Einn mun r verstr ykkja. Ok ef mtt eigi annast heima fyrir skpum eira ok fyrirleitni, leiddu burtu, ok faru hingat til hellisins me . Hr muntu sj kistu me remr glfum. at munu segja rnir r, sem ar eru hj, hvat hverr eira skal eignast. Vpn rj eru berginu, ok skal at hverr hafa, sem honum er tlat. S, sem fyrst kemr til, sonr okkar, skal rir heita, annarr Elg-Fri, rii Bvarr, ok ykki mr ess lkara, at eir veri eigi litlir fyrir sr ok eira nfn munu lengi uppi vera."

Hann segir henni fyrir marga hluti, ok steypist san bjarnarhamrinn yfir hann, ok gengr bjrninn sv t ok hn eptir honum ok litast um, ok sr hn koma mikit li fram fyrir fjallsxlina, ok fara margir hundar ok strir fyrir liinu. Bjrninn rennr n fr hellinum ok me fjallinu fram. Koma hundarnir ok konungsmenninir mti honum, ok var hann eim torsttr. Meiddi hann marga menn fyrir eim, r hann yri sttr, ok alla hunda deyddi hann. ar kom, at eir slgu hring um hann, ok sveimai hann innan um hringinn ok sr, hvert efni komit er, at hann fr eigi undan komist. Snr hann angat, sem konungr stendr, ok rfr ann mann, sem nstr st honum, ok reif hann kvikan sundr. var bjrninn sv mr, at hann kastai sr fltum nir. Hlaupa eir skjtt at ok drepa hann. etta sr karlsdttir. Hn gengr at konungi ok mlti: "Vili r, herra, gefa mr at, sem undir vinstra bg drsins er?" Konungr jtai v, sagi at eitt mundu ar vera, at honum mundi vel sma at veita henni at. Konungsmenn hfu flegit bjrninn mjk. Bera gekk at ok tk burt hringinn ok varveitti, en eigi su menn, hvat hn tk, enda var ar ekki eptir leitat. Konungr spyrr, hver hn vri, v at hann kenndi hana eigi. Hn sagi til sn sem henni sndist ok annat en var.

XXVII. KAPTULI

Konungr ferr n heim ok Bera fer me konungi. Drottning var allkt ok tk vel vi henni ok frtti, hver hn vri. Hn sagi sem fyrr eigi it sanna til. Drottning gerir n veislu mikla ok ltr ba bjarnarsltrit til fagnaar mnnum. Karlsdttir er skemmu drottningar ok nir eigi burt at fara, v at drottningu grunar, hver hn muni vera. Ok ar kemr drottning me disk vnum brara, var ar bjarnarholdit, ok ba Beru neyta. Hn vildi eigi eta. "etta eru firn mikil," segir drottning, "at trunsar vi fagnai essum, er drottning sjlf virist at bja r, ok tak vi skjtt, elligar skal r annarr verri." Hn bitar fyrir hana, ok at verr af leiknum, at hn etr ann bita. Drottning skerr annan ok ltr munn henni, ok ar kemr ltit korn nir af eim bita, ok sl r munni sr ok kvest eigi meir mundu eta, at hn pndi hana ea deyddi. Drottning mlti: "Vera kann, at n dugi nokkut," ok hl at. San fr Bera burt ok heim til fur sns. Hn hefir hga hfn meferar. Hn sagi n fur snum alla mlavxtu um sitt r, hvernig httat er.

Ok litlu sar tk hn stt ok fddi sveinbarn, nokkut me undarligum htti. at var mar upp, en elgr nir fr nafla. Hann er nefndr Elg-Fri. Annarr sveinn kemr ar til ok er kallar rir. Hundsftr vru honum fr rist ok v var hann kallar rir hundsftr. Hann var mar frastr snum fyrir annat. Inn rii sveinn kom til, ok var s allra vnstr. S er kallar Bvarr, ok var honum ekki neitt til lta. Bvari ann hn mest. eir renna n upp sem gras. Ok eir eru at leikum me rum mnnum, eru eir grimmir ok vgir um allt. F menn harleikit af eim. Meiir Fri marga menn fyrir konungi, en deyddi suma me lu.

XXVIII. KAPTULI

Sv fr fram um hr, ar til at eir eru tlf vetra gamlir. eir eru sv sterkir, at engir konungsmenn stust fyrir eim, ok mega ekki at leikum vera. sagi Fri mur sinni, at hann vill fara burt, - "ok m ek ekki vi menn eiga, v at eir eru lmusur einar ok meiast strax, vi er komit." Hn sagi honum ekki hent fjlmenni fyrir vgi sna. Mir hans ferr n me honum til hellisins ok vsar honum til ess fjr, sem fair hans hafi honum tlat, v at Bjrn hafi at allt kveit, hvat hverr skyldi hafa. Fri vildi taka meira ok ni ekki, v at at var minnst fit, sem honum var tlat. Ok n sr hann, hvar vpnin taka fram r berginu. Tekr hann fyrst til hjaltanna, ok er sverit fast, sv at hann nir v eigi. rfr hann til xarskaptsins, ok er eigi lausara. mlti Elg-Fri: "M vera, at s einn hafi tlat, er gripum essum hefir hr komit, at vpna skipti skuli fara eptir fjrskiptum rum," rfr n til heptisins, ok var at egar laust. ar fylgdi ein sklm heptinu. Hann leit sklmina um hr ok mlti san: "jafngjarn hefir s verit, er essum gripum hefir tt at skipta," leggr n sklminni tveim hndum bergit ok vill brjta hana sundr, en sklmin hljp inn bergit, sv at skellist vi heptit, en brotnai hn ekki at heldr. mlti Elg-Fri: "Hvat mun vara, hvernig ek fer me okkagrip enna, v at ekki er rvnt, at bta kunni?" Eptir at kvaddi hann mur sna at skilnai. Fri ferr n kjalveg einn ok gerist ar illvirkr ok drepr menn til fjr sr ok smar sr skla ok bst ar um.

XXIX. KAPTULI

Hringr konungr ykkist n vita, hverjum kynstrum etta muni gegna allt saman, ok hefir ekki um at fyrir alu ok ltr vera kyrrt jafnt sem r. Litlu sar beiist rir hundsftr at fara burt, en mir hans vsar honum til hellisins ok sv til ess fjr, sem honum var tlat, ok segir honum til vpnanna ok ba hann taka xina, ok kva hn sv fur hans hafa fyrir mlt. San fr rir burt ok ba mur sna vel lifa. Hann rfr fyrst til hjaltanna, ok er sverit fast. tekr hann heptit, ok er xin laus, v at hn var honum tlu. San tekr hann fit ok ferr lei sna. Hann leggr sv lei, at hann ferr fyrst fund Elg-Fra, brur sns. Hann ferr inn skla hans ok sest nir stit ok ltr sga httinn. Litlu sar kemr Fri heim ok ltr ekki hrliga til ins komna manns, bregr n sklminni ok mlti:

"Grenjar sklm,

gengr r slrum,

minnist hnd

Hildar verka,"

ok keyrir nir stokkinn hj sr ok gerist mjk lmr ok illiligr. rir kva :

"En ek lt vs

vegi rrum

xi mna

jafnt hlj bera."

Ok duldist rir ekki lengr, ok kenndi Fri brur sinn ok bau honum allt at helmingi vi sik, at sem hafi hann saman dregit, v at ar skorti eigi au mikinn. rir vill at eigi iggja. Dvelst hann ar um hr ok fr burt san. Elg-Fri vsai honum til Gautlands ok sagi honum, at ndaur s konungr eira Gautanna, ok ba hann koma rki eira. Hann sagi honum fyrir marga hluti: "at eru lg eira Gautanna, at ar er stefnt fjlmennt mt ok stefnt angat llum Gautum. Einn str stll er settr mtit, sv at sitja mega rmliga tveir menn, en s skal konungr vera, er at rm fyllir. En mr ykkir sem munir at rm tpt fylla." Eptir at skiljast eir, ok mlir hvrr vel fyrir rum.

Fr rir n lei sna, ar til er hann kemr til Gautlands til jarls eins, ok tk jarlinn honum vel, ok var ar um nttina. at sagi hverr mar, sem ri s, at hann mtti vel vera yfir Gautum konungr fyrir vaxtar sakir, ok sgu, at fri mundu ar slkir. Ok komit er at ingstanum, ferr etta eptir v, sem Fri, brir hans, hafi sagt honum fyrir. Hfundr einn var ar til settr at skora etta ml me sannendum. Settust margir etta sti, ok kallai hfundr engum sma. rir gengr seinastr, ok sest hann egar stlinn. Hfundr mlti: "r er stit hfiligast, ok muntu dmdr til essarar stjrnar." San gefa landsmenn honum konungsnafn ok er hann kallar rir konungr hundsftr, ok eru miklar sgur fr honum. Hann var vinsll ok hi margar orrostur ok hafi optast sigr. Sitr hann n rki snu um hr.

XXX. KAPTULI

Bvarr er heima me mur sinni. Hn unni honum mikit. Allra manna var hann gerviligastr ok frastr snum. Ekki var hann mjk mlkunnugr mnnum. Hann spyrr mur sna eitt sinn, hverr fair hans vri. Hn sagi honum lflt hans ok allan atbur ok hversu hann var fyrir skpum af stjpmur sinni. Bvarr sagi: "Illt eigum vr essu flagi at launa." sagi hn honum, hvernig hn var neydd af drottningu at eta af bjarnarholdinu, - "ok at sr n brrum num, ri ok Elg-Fra." Bvarr mlti: "Eigi tti. mr Fra skyldara at hefna fur vrs essu blaua flagi en at drepa menn saklausa til fjr sr ok gera illvirki, ok sv tti mr rir fara undarliga burt, at hann geri eigi skessu essari nokkura minning, ok vnti ek at s best r, at ek seti henni nokkura minning fyrir vra hnd." Bera mlti: "Stilltu sv til, at hn megi eigi fjlkynngi vi koma, sv at ik megi skaa." Hann kva sv vera skyldu.

Eptir at fara au Bera ok Bvarr konungs fund, ok n segir hn konungi allt, hvernig httat er, me ri Bvars, ok snir honum hringinn, hvern hn hafi tekit undan bgnum drsins ok Bjrn, sonr hans, hafi ttan. Konungr lst at vsu kenna hringinn. "Hefir mik nsta grunat, at etta mundi af hennar rum vera um kynstr essi ll saman, sem hr hafa vi borit, en fyrir star sakir vi drottningu hefi ek ltit kyrrt vera." Bvarr mlti: "Lt hana n burt fara, ella munu vr hefna henni." Konungr kvast vilja bta honum f eptir v, sem hann vildi, ok vri enn kyrrt, ok gefa honum rki til forra ok jarlsnafn n strax, en eptir sinn daua konungdm ok vri henni ekki gert til meins. Bvarr kvest ekki konungr vilja vera, heldr kvast hann vilja me konungi vera ok honum jna. "Ertu sv fanginn fyrir essum vtti, at heldr varla viti nu n rttum konungdmi, ok skal hn hr aldri rfast upp fr essu." Bvarr var svo lmr vi at eiga, at konungr ori ekki at fst vi hann. Bvarr gengr til skemmu drottningar ok hefir hendi skreppu nokkura. Konungr fr eptir ok mir hans. En er Bvarr kom skemmuna, snr hann at Hvt drottningu ok setr belg skorpinn hfu henni ok dregr at hlsinum fyrir nean. Setti hann henni san vangahgg ok bari hana til heljar me misligum pningum ok dr hana sv um ll strti. tti mrgum ea flestum ar innan hallar etta ekki verra en hlfneytt, en konungi strilla ok gat ekki at gert. Lt Hvt drottning sv sitt arma lf. Var Bvarr tjn vetra, er etta var tenda.

Litlu sar tekr Hringr konungr stt ok andast. Eptir at tekr Bvarr ar vi rki ok unir ar litla hr. San stefnir hann ing vi landsmenn ok talar ar inginu, at hann vili burtu fara. En hann gifti mur sna manni eim sem Valsleitr ht, hann var ar r jarl, ok sitr Bvarr veislunni, r en hann rr.

XXXI. KAPTULI

Eptir etta rr hann burt einn saman, ok ekki hefir hann me sr mikit gull n silfr n ara fjrrhluti, nema hann er vel binn at vpnum ok klum. Hann rr n snum ga hesti fyrst til hellisins eptir vsan mur sinnar. Verr sverit laust, hann tekr til hjaltanna. at fylgdi v sveri, at aldri mtti v brega, utan at vri mannsbani. at skyldi eigi undir hfu leggja ok eigi hjalt reisa. Eggjar skyldi risvar sinnum allri vi sinni brna, ok eigi mtti brega annat skei, sv var at torstt. enna mta grip vildu eir brr allir eiga. Bvarr stti fund Elg-Fra, brur sns. Hann geri umger at sverinu af bjrk. Ekki verr tenda fer hans, fyrr en hann kemr aptan dags at skla miklum. ar r fyrir Elg-Fri. Bvarr leiir inn hest sinn ok ykkist eiga at heimilu at allt, er hann ykkist urfa. Fri kemr heim um kveldit ok rennir illa augum hann. Bvarr ferr ekki at v ok ltr hefjast vi. Sv hestarnir eigast ok illt vi, ok vill hvrr reka annan af stallinum. Fri tekr til ora: "etta er ofsamar mikill, er orir at setjast hr inn at lofi mnu." Bvarr lt slta httinn ok svarar engu. Elg-Fri stendr upp ok bregr sklminni ok skellir san upp at heptinu, ok ferr sv tvisvar sinnum. Bvarr bregr sr ekki vi. rija sinn bregr hann sklminni ok stefnir n at honum, ok hyggr hann, at s mar kunni ekki at hrast, er kominn var; tlar n hann skuli undir sr taka. Ok sem Bvarr sr, hvert efni komit er, vill hann eigi lengr ba, stendr n upp ok rennr undir hnd honum. Elg-Fri var ess harari undir hndum, ok eigast eir vi miklar sviptingar, ok ferr ofan hattr Bdvars, ok kennir Fri hann ok mlti: "Velkominn, frndi, ok hfum vit helst lengi essar sviptingar haft." - "Ekki sakar enn til," segir Bvarr. Elg-Fri mlti: "Varligar mun r enn frndi, vi mik at eiga, ef vit skulum at reyta, ok muntu hr enn aflsmunar kenna, ef vit skulum eigast vi ok ekki hlfast vi." Fri bau honum ar at vera ok eiga allt hlft vi sik. Bvarr vill at eigi, ok tti honum at illt at drepa menn til fjr sr. Hann ferr n burt eptir etta. Fri fr lei me honum ok segir honum at, at hann hafi mrgum manni gri gefit, eim er litlir vru fyrir sr, ok vi at gladdist Bvarr ok sagi hann geri at vel, - "ok flesta skyldir frii lta fara, at r tti nokkut vi ." Elg-Fri segir: "Mr eru allir hlutir illa gefnir, en at er r eitt til at fara fund Hrlfs konungs, v at ar vilja allir vera inir mestu kappar me honum, v at strlti hans er miklu meira, rausn ok hugpri, en allra konunga annarra." San tk Fri ok stjakai honum. mlti Fri: "Ekki ertu sv sterkr, frndi, sem r hfir. Fri nam sr bl klfanum ok ba hann drekka, ok sv gerir Bvarr. tk Fri til hans annat sinn, ok st Bvarr smu sporum. "Helst ertu n sterkr, frndi," sagi Elg-Fri, "ok vnti ek, at r hafi komit at haldi drukkrinn, ok munt vera fyrirmar flestra um afl ok hreysti ok um alla harfengi ok drengskap, ok ess ann ek r vel." Eptir etta st Fri bergit, er var hj honum, allt til lagklaufa. mlti Fri: "Til essa spors mun ek koma hvern dag ok vita, hvat sporinu er; mold mun vera, ef verr sttdaur, vatn, ef verr sjdaur, bl, ef verr vpndaur ok mun ek hefna n, v at ek ann r mest allra minna."

XXXII. KAPTULI

Skiljast eir n, ok ferr Bvarr lei sna, til ess at hann kom til Gautlands, ok var rir konungr hundsftr eigi heima. eir vru menn sv lkir, at hvrigan mtti ekkja fr rum, ok tluu landsmenn, at rir mundi heim kominn, ok er hann ar settr hsti ok nat jafnt sem konungi at llum hlutum ok skipat rekkju hj drottningu, v at rir var kvngar. Bvarr vill eigi liggja undir eiri blju, sem hn hefir. etta tti henni undarligt, v at hn hugi at sannliga bnda sinn, en Bvarr sagi henni allt, hvernig httat er. Hn lt ekki sr finna. Ok sv breyttu au hverja ntt ok skrfuust sv vi, fram til ess rir kom heim, ok vera menn at ekkja, hverr marinn er. Verr fagnaarfundr me eim brrum. Segir rir, at engum mundi hann sv rum tra at byggja nri drottningu sinni. rir bau honum ar at vera ok hafa til helminga vi hann allt lausaf. Bvarr kvest eigi vilja at. rir bau honum at fara me sem hann vildi ea f honum li. Eigi vildi hann at. Rei Bvarr burt, ok fr rir lei me honum, ok skilja eir brr me vinttu ok me leynd nokkurri. Ok er ekki sagt af ferum hans, fyrr en hann kemr fram Danmrk ok ar til hann skammt til Hleiargars.

XXXIII. KAPTULI

Einn dag var vta mikil, ok verr Bvarr vtr mjk, ok mist fast hestrinn ok gerist mr undir honum, er hann rei mikit, en gerist geysiliga blautt ok ungreitt. Gerist mikit myrkr ok ofanfall nttinni. Ok eigi finnr hann fyrr en hestrinn drepr ftum h nokkura. Bvarr stgr af baki ok leitast fyrir, ok skilr hann, at ar muni vera hs nokkut, ok finnr hann, at ar eru dyrr . Hann lstr hurina. ar gengr mar t. Bvarr beiist ar vistar um nttina. Hsbndinn sagist ekki vsa honum burt nttareli, en hann vri kunnugr. Bnda ykkir marinn vera mikilligr, allt at er hann m sj. ar er Bvarr um nttina gum beinleika. Hann spuri margt fr afreksverkum Hrlfs konungs ea kappa hans ea hversu langt vri angat. "Nei," sagi karl, "angat er n allskammt, ea tlar angat?" - "J," sagi Bvarr",at er tlun mn." Karl sagi honum mundi at vel hent, - "v at ek s ert mikill mar ok sterkr, en eir ykkjast vera garpar miklir."

Ok vi etta grtr kerling hstfum, eir geta Hrlfs konungs ok kappa hans Hleiargari. "Hvat grtr , fr kerling?" segir Bvarr. Kerling mlti: "Vi karl minn ttum einn son, ann Httr ht. Ok einn dag fr hann til borgarinnar at skemmta sr, en eir glettust vi hann konungsmenninir, ok at stst hann illa. San tku eir hann ok settu beina sorp. En at er httr eira um matml ok sv sem af er etit hverju beini, kasta eir til hans. Fr hann af v stundum str mein, ef hann kemr, ok ekki veit ek, hvrt hann er lfs ea daur. En au laun vilda ek af r hafa fyrir minn beinleika, at kastair til hans minna beini heldr en meira, ef hann er ekki daur t af." Bvarr segir: "Ek skal gera eptir v, sem heiir, ok ekki ykkir mr at sv garpligt at berja menn beinum ea hata brn ea smmenni." " gerir vel," sagi kerling, "v at n hnd snist mr sterklig, ok veit ek vst hann engan sta fyrir num hggum, ef vilt ekki hlfast vi."

XXXIV. KAPTULI

San fr Bvarr lei sna til Hleiargars. Hann kemr til konungs atsetu. Bvarr leiir san hest sinn stall hj konungs hestum inum bestu ok spyrr engan at, gekk san inn hllina, ok var ar ftt manna. Hann sest utarliga, ok sem hann hefir verit ar litla hr, heyrir hann rsk nokkut utar hornit einhverjum sta. Bvarr ltr angat ok sr, at mannshnd kemr upp r mikilli beinahrgu, er ar l. Hndin var svrt mjk. Bvarr gengr angat til ok spyrr, hverr ar vri beinahrgunni. var honum svarat ok heldr framliga: "Httr heiti ek, Bkki sll." "Hv ertu hr," segir Bvarr, "ea hvat gerir ?" Httr segir: "Ek geri mr skjaldborg, Bkki sll." Bvarr sagi: "Vesall ertu innar skjaldborgar." Bvarr rfr til hans ok hnykkir honum burt r beinahrgunni. Httr kva htt vi ok mlti: "N viltu mr bana. Ger eigi etta, sv sem ek hefi n vel um bist r, en hefir n rtat sundr skjaldborg minni, ok hafa ek n sv gert hana hva utan at mr, at hn hefir hlft mr vi llum hggum ykkar, sv at ekkert hgg hefir komit mik lengi, en ekki var hn enn sv bin sem ek tlaa hn skyldi vera." Bvarr mlti: "Ekki muntu f skjaldborgina gera lengr." Httr mlti ok grt: "Skaltu n bana mr, Bkki?" Bvarr ba hann ekki hafa htt, tk hann upp san ok bar hann t r hllinni ok til vatns nokkurs, sem ar var nnd, ok gfu fir at essu gaum, ok hann upp allan. San gekk Bvarr til rms, sem hann hafi r tekit, ok leiddi eptir sr Htt, ok ar setr hann Htt hj sr, en hann er sv hrddr, at skelfr honum leggr ok lir. En ykkist hann skilja, at essi mar vill hjlpa sr. Eptir at kveldar, ok drfa menn hllina, ok sj Hrlfs kappar, at Httr er settr bekk upp, ok ykkir eim s mar hafa gert sik rit djarfan, er etta hefir til tekit. Illt tillit hefir Httr, hann sr kunningja sna, v at hann hefir illt eitt af eim reynt. Hann vill lifa gjarna ok fara aptr beinahrgu sna, en Bvarr heldr honum, sv at hann nir ekki burtu at fara, v at hann ttist ekki jafnberr fyrir hggum eira, ef hann ni angat at komast, sem hann er n. Hirmenn hafa n sama vanda ok kasta fyrst beinum smm um vert glfit til Bvars ok Hattar. Bvarr ltr sem hann sji eigi etta. Httr er sv hrddr, at hann tekr eigi mat n drukk, ok ykkir honum ok sem hann muni vera lostinn. Ok n mlti Httr til Bvars: Bkki sll, n ferr at r str hnta, ok mun etta tlat okkr til naua." Bvarr ba hann egja. Hann setr vi holan lfann ok tekr sv vi hntunni. ar fylgir leggrinn me. Bvarr sendir aptr hntuna ok setr ann, sem kastai, ok rtt framan hann me sv harri svipan, at hann fekk bana. Sl miklum tta yfir hirmennina.

Kemr n essi fregn fyrir Hrlf konung ok kappa hans upp kastalann, at mar mikilligr s kominn til hallarinnlar ok hafi drepit einn hirmann hans, ok vildu eir lta drepa manninn. Hrlfr konungr spurist eptir, hvrt hirmarinn hefi verit saklauss drepinn. "v var nsta," sgu eir. Kmust fyrir Hrlf konung ll sannendi hr um. Hrlfr konungr sagi at skyldi fjarri, at drepa skyldi manninn. "Hafi it hr illan vanda upp tekit at berja saklausa menn beinum. Er mr v viring, en yr str skmm, at gera slkt. Hefi ek jafnan rtt um etta r, ok hafi it at essu engan gaum gefit, ok hygg ek, at essi mar muni ekki allltill fyrir sr, er r hafi n leitat, ok kalli hann til mn, sv at ek viti, hverr hann er." Bvarr gengr fyrir konung ok kver hann listiliga. Konungr spyrr hann at nafni. "Hattargria kalla mik hirmenn yar, en Bvarr heiti ek." Konungr mlti: "Hverjar btr viltu bja mr fyrir hirmann minn?" Bvarr mlti: "Til ess geri hann, sem hann fekk." Konungr mlti: "Viltu vera minn mar ok skipa rm hans?" "Ekki neita ek at vera yarr mar, ok munum vit ekki skiljast sv bit, vit Httr, ok dveljast nr r bir heldr en essi hefir setit, elligar vit frum burt bir." Konungr sagi: "Eigi s ek at honum smd, en ek spara ekki mat vi hann."

Bvarr gengr n til ess rms, sem honum lkai, en ekki vill hann at skipa, sem hinn hafi r. Hann kippir upp einhverjum sta rem mnnum, ok san settust eir Httr ar nir ok innar hllinni en eim var skipat. Heldr tti mnnum dlt vi Bvar, ok er eim inn mesti hugi at honum.

XXXV. KAPTULI

Ok sem lei at jlum, gerust menn ktir. Bvarr spyrr Htt, hverju etta stti. Hann segir honum, at dr eitt hafi ar komit tv vetr samt, mikit ok gurligt, - "ok hefir vngi bakinu, ok flgr at jafnan. Tvau haust hefir at n hingat vitjat ok gert mikinn skaa. at bta ekki vpn, en kappar konungs koma ekki heim, eir sem at eru einna mestir." Bvarr mlti: "Ekki er hllin sv vel skipu sem ek tlai, ef eitt dr skal hr eya rki ok f konungsins." Httr sagi: "at er ekki dr, heldr er at mesta trll."

N kemr jlaaptann. mlti konungr: "N vil ek, at menn s kyrrir ok hljir ntt, ok banna ek llum mnum mnnum at ganga nokkurn hska vi drit, en f ferr eptir v, sem aunar. Menn mna vil ek ekki missa." Allir heita hr gu um at gera eptir v, sem konungr bau.

Bvarr leyndist burt um nttina. Hann ltr Htt fara me sr, ok gerir hann at nauugr, ok kallai hann sr strt bana. Bvarr segir, at betr mundi takast. eir ganga burt fr hllinni, ok verr Bvarr at bera hann, sv er hann hrddr. N sj eir drit. Ok v nst pir Httr slkt sem hann m ok kva drit mundu gleypa hann. Bvarr ba bikkjuna hans egja ok kastar honum nir mosann, ok ar liggr hann ok eigi me llu hrddr. Eigi orir hann heim at fara heldr. N gengr Bvarr mti drinu. at hfir honum, at sverit er fast umgerinni, ok n fr hann brugit umgerinni, sv at sverit gengr r slrunum, ok leggr egar undir bgi drsins ok sv fast, at st hjartanu, ok datt drit til jarar dautt nir. Eptir at ferr hann angat, sem Httr liggr. Bvarr tekr hann upp ok berr angat, sem drit liggr dautt. Httr skelfr kaft. Bvarr mlti: "N skaltu drekka bl drsins." Hann er lengi tregr, en orir hann vst eigi annat. Bvarr ltr hann drekka tv sopa stra. Hann lt hann ok eta nokkut af drshjartanu. Eptir etta tekr Bvarr til hans, ok ttust eir vi lengi. Bvarr mlti: "Helst ertu n sterkr orinn, ok ekki vnti ek, at hrist n hirmenn Hrlfs konungs." Httr sagi: "Eigi mun ek hrast ok eigi ik upp fr essu." "Vel er orit, Httr flagi. Frum vit n til ok reisum upp drit ok bum sv um, at arir tli kvikt muni vera. eir gera n sv. Eptir at fara eir heim ok hafa kyrrt um sik, ok veit engi mar, hvat eir hafa ijat.

XXXVI. KAPTULI

Konungr spyrr um morguninn, hvat eir viti til drsins, hvrt at hafi nokkut angat vitjat um nttina. Honum var sagt, at f allt vri heilt grindum ok sakat. Konungr ba menn forvitnast, hvrt engi si lkendi til, at at hefi heim komit. Varmenn geru sv ok kmu skjtt aptr ok sgu konungi, at drit fri ar ok heldr geyst at borginni. Konungr ba hirmenn vera hrausta ok duga n hvern eptir v, sem hann hefi hug til, ok ra af vtt enna. Ok sv var gert sem konungr bau, at eir bjuggu sik til ess. Konungr horfi drit ok mlti san: "Enga s ek fr drinu, en hverr vill n taka kaup einn ok ganga mti v?" Bvarr mlti: "at vri nsta hrausts manns forvitnisbt. Httr flagi, rektu n af r illmlit at, at menn lta sem engi krellr n dugr muni r vera. Far n ok drep drits; mttu sj, at engi er allfss til ess annarra." "J," sagi Httr, "ek mun til essa rast." Konungr mlti: "Ekki veit ek, hvaan essi hreysti er at r komin, Httr, ok mikit hefir um ik skipast skammri stundu." Httr mlti: "Gef mr til sverit Gullinhjalta, er heldr , ok skal ek fella drit ea f bana." Hrlfr konungr mlti: "etta sver er ekki beranda nema eim manni, sem bi er gr drengr ok hraustr." Httr sagi: "Sv skaltu til tla, at mr s sv httat." Konungr mlti: "Hvat m vita, nema fleira hafi skipst um hagi na en sj ykkir? En fstir menn ykkjast ik kenna, at srt inn sami mar. N tak vi sverinu ok njt manna best, ef etta er vel unnit."

San gengr Httr at drinu alldjarfliga ok hggr til ess, hann kemr hggfri, ok fellr drit nir dautt. Bvarr mlti: "Sji n, herra, hvat hann hefir til unnit." Konungr segir: "Vst hefir hann mikit skipast, en ekki hefir Httr einn drit drepit, heldr hefir at gert." Bvarr segir: "Vera m, at sv s." Konungr segir: "Vissa ek, komst hr, at fir mundu nir jafningjar vera, en at ykki mr itt verk frkiligast, at hefir gert hr annan kappa, ar Httr er ok vnligr tti til mikillar giftu. Ok n vil ek hann heiti eigi Httr lengr, ok skal hann heita Hjalti upp fr essu. Skaltu heita eptir sverinu Gullinhjalta." Ok endar hr enna tt af Bvari ok brrum hans.

HJALTA TTR

XXXVII. KAPTULI

N lr vetrinn ok ar til, sem berserkja Hrlfs konungs er heim vn. Bvarr spyrr Hjalta um httu berserkja. Hann segir, at at s vandi eira at ganga fyrir srhvern mann, er eir koma heim til hirarinnar, ok fyrst fyrir konunginn ok spyrja, ef hann teldist jafnsnjallr eim. En segir konungrinn sv: "Vant er at at segja, jafnhraustir menn sem r eru, ar sem r hafi frami yr bardgum ok blsthellingum vi msar jir sv vel surlfu heimsins sem norrlfunni," ok svarar konungr essu eim meir af hugpri en ltilmennsku, v at hann ekkir sinni eira, ok eir vinna konunginum mikinn sigr ok mikit f. ganga eir aan ok spyrja ins sama hvern mann, sem hllinni er, en engi ykkist jafnsnjallr eim." Bvarr segir: "at er ltit drengjaval hr er me Hrlfi konungi, at allir skuli bera bleyior fyrir berserkjum." N htta eir essu tali, ok hefir Bvarr n verit eitt r me Hrlfi konungi. Ok sv kemr n annarr jlaaptann, at eitt sinn, at Hrlfr konungr sat undir borum, at spruttu upp dyrr hallarinnar, ok gengu ar inn tlf berserkir, allir grir af jrnum, sv sem eina sml si. Bvarr spyrr Hjalta hlji, hvrt hann orir at reyna vi einhvern eira. "J," sagi Hjalti, "ekki vi einn, heldr vi alla, v at ek kann ekki at hrast, tt ofrefli mitt s mr mti, ok ekki skal einn eira skelfa mik." N ganga berserkir fyrst innar eptir hllinni, ok sj eir, at fjlgat hefir kappa Hrlfs konungs, san eir fru heiman, ok hyggja vandliga at eim komumnnum, ok lst eim hann ekki ltill fyrir sr annarr eira, ok er sagt, at eim hafi brugit nokkut undarliga vi, eim sem fyrir eim gekk. N ganga eir eptir vanda innar fyrir Hrlf konung ok spyrja hann smu ora, sem eir eru vanir. En konungr svarar sem honum ykkir ar til horfa eptir vanda, ok ganga sv fyrir hvern mann hllinni, en seinast ganga eir fyrir flaga, ok spyrr s, sem fyrir eim er, Bvar, hvrt hann teldist jafnsnjallr honum. Bvarr segir, at hann teldist ekki jafnsnjallr, heldr snjallari, hvat sem eir reyndu, ok yrfti hann ekki at jaga sik sem ara gyltu, s fll merarsonr, ok stkkr fram berserkinn ok undir hann, ar hann var llum herklunum, ok rekr hann nir blvat fall, sv at honum l vi beinbrot. Hjalti annan sta leikr slkt it sama. var mikit hlj hllinni, ok tti Hrlfi konungi horfast til strs va, ef snir menn drpist nir. Hleypr hann r hstinu ok at Bvari ok bir at lta allt vera kyrrt ok gan mta, en Bvarr segir hann skuli lfit missa, nema hann telist sr minni mar. Hrlfr konungr sagi at vri augert, ok lt hann berserkinn sv upp standa, ok sv geri Hjalti eptir konungs skipan. Settust menn san hverr sitt sti, en berserkir sn me ungri hyggju. Taldi Hrlfr konungr fyrir eim miklar fortlur, at eir mtti n sj at, at eigi vri neitt sv gtt, sterkt ea strt, at ekki mtti vlkt finna. "Fyrirb ek ykkr at vekja nokkur vandri minni hllu, en ef it bregi t af essu, skal at gilda ykkar lf, en veri sem lmastir, ek vi vini mna at skipta, ok vinni sv til heirs ok smdar. Hefi ek n at kappaval, at ek arf ekki upp yr a synjast."

Allir geru gan rm mli konungs, ok sttust sv allir heilum sttum, ok var sv skipat mnnum hllinni, at Bvarr var mest metinn ok haldinn, ok sat hann upp hgri hnd konunginum ok honum nst, Hjalti inn hugpri, ok gaf konungr honum at nafn. v mtti hann hugprr heita, at hann gekk hvern dag me hirmnnum konungs, sem hann lku sv t sem fyrr var fr sagt, ok geri eim ekkert grand, en var n orinn miklu meiri mar en eir, en konungi tti vrkunn, tt hann hefi gert eim nokkura minning ea drepit einhvern eira. En til vinstri handar konungi stu eir brr rr, Svipdagr, Hvtserkr ok Beigar, sv vru eir ornir mikils httar, ok tlf berserkir ok annat drengjaval sv bar sur um allan kastalann, sem hr eru eigi nefndir. Lt konungrinn essa sna menn fremja alls kyns leika ok listir me allra handa gamni ok skemmtun. Ok reyndist Bvarr allra mestr hans kappa, hvat sem reyna urfti, ok sv miklar viringar komst hann hj Hrlfi konungi, at hann eignaist hans einkadttur, Drfu. Ok lei n sv fram um stund, at eir sitja at snu rki ok eru allra manna frgastir.

AF AILS UPPSALAKONUNGI OK SVARFER HRLFS KONUNGS OK KAPPA HANS

XXXVIII. KAPTULI

at er n sagt einhvern dag, at Hrlfr konungr sat snum konungliga sal ok allir hans kappar ok strmenni hj honum ok at hann helt eina kostuliga veislu. N sr Hrlfr konungr bar hendr ok mlti: "Mikit ofrefli er hr saman komit eina hll." spuri Hrlfr konungr Bvar, hvrt hann vissi nokkurn konung slkan sem hann ok stri slkum kppum. Bvarr segist eigi vita, - "en einn hlutr er s, at mr ykkir hnekkja yar konungligri tign." Hrlfr konungr spuri, hverr hann s. Bvarr mlti: "at skortar yr, herra, at r heimti ekki furarf yar til Uppsala, er Ails konungr, mgr yar, sitr yfir me rngu." Hrlfr konungr segir, at torstt muni eptir v at leita, - "v at Ails er ekki mar einfaldr, heldr fjlkunnugr, slgvitr, kyndugr, klkr, grimmigr ok inn versti vi at eiga." Bvarr segir: " smir yr, herra, at leita eptir yrum hlut ok finna Ails konung eitthvert sinn ok vita, hvernig hann svarar essu mli." Hrlfr konungr sagi: "Mikill mlstar er etta, sem vekr upp, v at ar eigum vr eptir furhefndum at leita, er Ails konungr inn gjarni ok prettvsi er, ok skulum vr htta." "Ekki mun ek at lasta," segir Bvarr, "at reyna um sinn, hvat ar er fyrir, er Ails konungr er."

XXXIX. KAPTULI

Hrlfr konungr bst n til ferar sinnar me hundra manna ok auk kappar hans tlf ok berserkir tlf. Ekki er sagt fr ferum eira, fyrr en eir koma til eins bnda. Hann st ti, er eir kmu, ok bau eim llum ar at vera. Konungr sagi: " ert hraustr mar, ea hefir nokkur efni til ess, v at vr erum eigi sv fir saman, ok er at ekki smbnda at taka vi oss llum." Hann hl ok mlti: "J, herra," sagi hann, "st hefi ek menn stundum ekki fri koma, ar sem ek hefi verit, ok ekki skal yr skorta drykk n sv annat ntrlangt ea at, sem r urfi at hafa." Konungr segir: " munum vr etta htta." Var bndi glar vi etta. Eru n teknir hestar eira ok unninn eim beinleiki. "Hvert er nafn itt, bndi?" sagi konungr. "Hrana kalla mik sumir menn," sagi hann. ar er sv beint, at varla ykkjast eir hafa komit beinna sta, ok er bndi allktr, ok ess spyrja eir hann einskis, at hann kynni eigi r at leysa, ok ykkir honum hann vera inn heimskasti. Tku n sik svefn. Ok er eir vknuu, kl sv, at eim hristust tennr hfi ok hrukku upp allir saman ok bru sik kli ok allt at, sem til fekkst, nema kappar Hrlfs konungs, eir hlttu eim klum, sem r hfu eir. Alla kl um nttina. spuri bndi: "Hversu hefir ykkr sofnast?" Bvarr svarar: "Vel," segir hann. mlti bndi vi konung: "Veit ek, at hirmnnum num ykkir heldr svalt hafa verit sklanum ntt, ok at var sv, ok ekki mega eir tla sr at standast r rautir, er Ails konungr at Uppslum mun reyna vi yr, er eim tti etta sv erfitt, ok sendu heim, herra, hlft li itt, ef vilt halda lfinu, v at ekki muntu me fjlmenni sigrast Ails konungi " - "Mikill ertu fyrir r, bndi," sagi konungr, "ok etta skal r hafa, sem leggr til."

Fara n lei sna, eir eru bnir, ok bija bnda vel lifa, en konungr sendir aptr helming lis sns. Ra n lei sna, ok egar verr annarr br fyrir eim, ltill. Hr ykkjast eir kenna inn sama bnda, sem eir hfu r hj gist. eim ykkir n undarliga vi brega. Tekr bndi enn vel vi eim ok spyrr, hv eir komi sv opt. Konungr svarar: "Vr vitum varla, hverjum brgum vr erum beittir, ok mttu heita rttr bragakarl." Bndi segir: "Eigi skal enn illa vi yr taka." ar eru eir ntt ara gum beina ok tku svefn sik ok vknuu vi at, at orsti var sv mikill kominn , at eim tti nliga briligr, sv at eir gtu varla hrrt tunguna hfi sr. eir stu upp ok fru angat til, sem skaptker eitt st me vn, ok drukku ar r. Um morguninn mlti Hrani bndi: "Enn er sv komit, herra, at r hli mr, ok ykkir mr ltil ol eim mnnum, sem drekka vera um ntr. Meiri raun munu r vera at ola, r komi til Ails konungs." Lusti miklu illviri, ok sitja eir ar ann dag, ok kemr nttin rija. En um kveldit var gerr eldr fyrir eim, ok tti eim helst heitt um hnd, sem vi eldinn stu. Flestir flu r v rmi, sem Hrani bndi hafi skipat eim, ok stukku allir fr eldinum t utan Hrlfr konungr ok kappar hans. Bndi mlti: "Velja megi r, herra, r liinu enn, ok er at mitt r, at ekki fari nema r ok kappar yar tlf, ok er nokkur vn, at r komi aptr, en engi elligar." - "Sv lst mr ik, bndi," sagi Hrlfr konungr, "sem vr munum hafa r n." Eru eir ar rjr ntr. Rr konungr aan vi inn tlfta mann, en sendi aptr allt sitt li annat.

Ails konungr hefir njsn af essu ok kallai at vel, at Hrlfr konungr vildi hann heim skja, - "v at hann skal hingat vst erendi hafa, sv at frsagnar skal ykkja vert, r en vit skiljum."

XL. KAPTULI

Eptir etta rr Hrlfr konungr ok kappar hans til hallar Ails konungs, ok flykkist allr borgarmgr upp ina hstu turna borgarinnar at sj pri Hrlfs konungs ok kappa hans, v at eir vru bnir skartsamliga, ok ykkir mrgum mikils um vert um sv kurteisa riddara. eir ra fyrst seint ok rkmannliga, en er eir ttu skammt til hallarinnar, ltu eir hestana kenna spora ok hleyptu eim at hllinni, sv at allt stkk undan eim, sem fyrir eim var. Ails konungr ltr fagna eim vel me allri blu ok bau at lta taka hesta eira. Bvarr mlti: "Hyggi sv til, sveinar, at hvrki bregi lagi snu toppr n tagl hestunum, ok gti eira vel ok geymi hugalt, at eigi saurgist eir." etta var egar sagt Ails konungi, hvat vandliga eir hefi fyrir mlt um hestageymsluna. Hann sagi: "Harla mikit er um ofstopa eira ok dramb. Hafi n mitt r, geri sem ek b: Hggvi r rfurnar nr fllum vi rass upp ok skeri r toppana, sv at ar fylgi me ennilerit, ok leiki t sem huligast llu it geti, nema lti tra at eins." er eim fylgt at hallardyrum, en eigi kemr Ails konungr augljs. mlti Svipdagr: "Mr er kunnugt hr fyrir, ok mun ek ganga inn fyrstr, v at mr er inn mesti grunr , hvernig vi oss mun tekit ea fyrir mun bit. Gerum ekki or , hverr Hrlfr konungr er, sv at Ails konungr ekki hann ekki r flokki vrum." Gekk Svipdagr undan llum ok eir brr hans eptir honum, Hvtserkr ok Beigar, ok Hrlfr konungr ok Bvarr ok sv hverr eptir rum. Var ekki vi sveina at metast, v at horfnir vru eir, sem eim buu til hallarinnar. eir hfu hauka sna sr xlum, ok tti at mikil pri r mundir. En Hrlfr konungr tti ann hauk, er Hbrk ht. Svipdagr gengr n undan ok gtir vandliga at llum hlutum. Hann sr mikla umbreyting va. Kmust eir yfir sv marga fru, sem fyrir var sett, at eigi er hgt at greina, ok var ess erfiara, sem innar dr hllina.

Ok n komast eir sv lngt hllina, allt angat til eir sj, hvar Ails konungr rembist hstinu, ok ykkir hvrumtveggja mikils um vert, at hvrir sj ara. sj eir, at ekki er auvelt enn at ganga fyrir Ails konung, en eru eir komnir hvrr sv nr rum, at skiljast m tal eira. tk Ails konungr til ora: "Ok ert n kominn hr, Svipdagr flagi, ea hvert mun erendit kappans? Ea mun ekki vera sem mr snist:

Dalr er hnakka,

auga er r hfi,

r er enni,

hgg eru hendi tvau? -

ok sv er Beigar brir hans, allr knttr." Svipdagr mlti sv htt, at allir mttu heyra: "N vil ek au gri af r iggja, Ails konungr, eptir v sem ek tti skilit af yr, fyrir tlf menn, sem hr eru saman komnir." Ails konungr svarar: "Ek vil jta essu, ok gangi inn hllina skjtt ok skruliga me ruggu hjarta." at ykkjast eir skilja, at tlgrafir eru gerar um hllina fyrir innan , ok mun eigi fritt at reyna, hvernig fyrir er bit, en sv mikil dimma var yfir Ails konungi, at eir su glggt andlit honum. at sj eir ok, at tjldin, sem kringum hllina eru innan henni til pris, eru fram brotin ok muni ar menn vera undir me vpnum. etta var ori sannara, at ar usti brynjar mar undan hverju skauti, eir hfu komist yfir grafirnar, ok geri Hrlfr konungr ok kappar hans ar ina hrustu hr ok klufu flkit tennr nir. Fr sv um stund, ok kennist ekki Hrlfr konungr, hvar hann er, en flkit fell nir unnvrpum. Ails konungr rtnar n hstinu, hann sr, at Hrlfs kappar brytja nir sitt li sem ara hunda, ok sr hann, at ekki mun duga sv leikit, stendr upp ok mlti: "Hverju gegnir etta it mikla hark? Ok eru etta inar mestu mannflur, hvat r taki til brags, at r ltist leita vlka afburamenn, sem oss hafa heim stt, ok htti skjtt ok setist nir, ok tkum oss fagna, Hrlfr mgr, allir samt." Svipdagr mlti: "Ltt haldi r enn griin, Ails konungr, ok fremdarlauss ertu essu." Setjast eir san nir eptir at, Svipdagr innst, Hjalti inn hugpri, en Bvarr sitr saman ok konungr, v at eir vildu eigi, at hann vri kenndr. Ails konungr sagi: "at s ek, at it fari ekki at mannviringu kunnu landi, ea hv hefir Hrlfr mgr ekki fleira li?" Svipdagr sagi: "at s ek, at sparir ekki at sitja svikrum vi Hrlf konung ok menn hans, ok eru ar ltil undr, hvrt hann rr hingat fmennr ea fjlmennr." Ok skildu eir sv tal sitt.

XLI. KAPTULI

Eptir at lt Ails konungr rsta hllina. Vru burtu bornir inir dauu, v at margr var drepinn af Ails konungs mnnum, en fjldi srr orinn. Ails konungr mlti: "Gerum n langelda fyrir vinum vrum ok veitum af alvru slkum mnnum, sv at oss lki llum vel." Eru n menn fengnir til at kynda upp eldinn fyrir eim. Hrlfs kappar stu vallt me vpnum snum ok vildu aldri au af hndum lta. Eldrinn tundrai skjtt, v at ar var ekki til sparat biki ok urrum skum. Ails konungr skipar rum megin eldsins sr sjlfum ok hirmnnum snum, en Hrlfi konungi ok kppum hans rum megin, ok sitja langstlum hvrirtveggju ok talast vi alllkliga sn millum. Ails konungr mlti: "Ekki er ofsgum sagt af hreysti ykkar Hrlfs kappa ok harfengi, enda ykkist r hverjum meiri, ok er ekki logit af mtti yar. Auki n eldana," sagi Ails konungr, "v at ek skil eigi glggt, hvat konungrinn er, ok munu r eigi flja eldinn tt ykkr megi nokkut vlgna." Ok sv var n gert sem hann sagi fyrir, ok vildi sv vera vss, hvar e Hrlfr konungr vri, v at hann ttist vita, at hann mundi eigi geta staist hitann sv sem kapparnir, ok tti sr mundu vera auveldara at n honum, er hann vissi, hvar hann var, v at hann vildi Hrlf konung sannliga feigan. Bvarr skildi etta ok sv eir fleiri ok hlfu honum nokkut vi hitanum, sem eir mttu, en eigi sv, at hann yri kenndr at heldr. Ok sem eldrinn gekk at eim fastast, tlar Hrlfr konungr at fyrir sr at minnast ess, er hann hafi r heitit, at flja hvrki eld n jrn, ok sr hann n, at Ails konungr vill raun til ess gera, at eir brenni ar ea ella efni eigi heitstrenging sna. at sj eir, at stll Ails konungs er kominn allt t r hallarveggnum ok sv manna hans. N gengr fast at eldsneytit, ok sj eir, at bruninn fellr , nema nokkut s vi gert. Eru n brunnin mjk eim klin, ok kasta eir skjldunum eldinn. mltu eir Bvarr ok Svipdagr:

"Aukum n eldana

at Ails borg."

reif sinn mann hvrr eira, sem haldit hfu upp eldunum, ok fleygu eim t eldana ok mltu: "Njti n verms af eldinum fyrir handaverk ykkar ok erfii, v at vr erum n fullbakair. Baki ykkr n, v at it vru sv inir at um stund at elda fyrir oss." Hjalti rfr inn rija ok fleygir honum eldinn snum enda ok sv hverjum eira, sem eldana stu. ar brunnu eir til sku, ok var eim ekki bjargat, v at engi ori sv nr at koma. Eptir etta unnit tekr Hrlfr konungr til ora:

"Eigi flr s eldinn,

sem yfir hleypr."

Ok eptir etta stikla eir allir yfir eldinn ok tla n at Ails konungi ok taka hann hndum. Ok sem Ails konungr sr etta, forai hann sr ok hljp at trnu, sem st hllinni, ok var at holt innan, ok sv komst hann r hllinni me fjlkynngi sinni ok gldrum. Og sv kemr hann sal Yrsu drottningar ok finnr hana at mli, ok tekr hn honum hrakliga ok mlir mrgum strum orum vi hann: " lst fyrst drepa bnda minn, Helga konung," sagi hn, "ok nddist honum ok heldr fnu fyrir eim, sem tti, ok n sv gert ofan viltu drepa son minn, ok ertu mar miklu verri ok grimmari en nokkurir arir. N skal ek alls vi leita, at Hrlfr konungr ni fnu, ok muntu hljta af viring, sem makligt er." Ails konungr sagi: "ann veg mun hr fara, at hvrigir munu tra rum. Mun ek ekki koma augsn eira hean fr." Eptir at skilja au talit.

XLII. KAPTULI

Gengr Yrsa drottning fund Hrlfs konungs ok fagnar honum afar vel. Hann tekr ok vel kveju hennar. Hn fr til mann at jna eim ok gera eim gan beina. Ok sem essi mar kom fyrir Hrlf konung, mlti hann: "unnleitr er essi mar ok nokkurr kraki andlitinu ea er etta konungr yarr?" Hrlfr konungr mlti: "Nafn hefir gefit mr, at sem vi mik mun festast, ea hvat gefr mr at nafnfesti?" Vggr svarai: "Alls ekki hefi ek til, v at ek em flauss." Konungr mlti: "S hltr at gefa rum sem til ." Hann dregr gullhring af hendi sr ok gefr essum manni. Vggr mlti: "Gef allra manna heilastr, ok er etta in mesta gersemi." Ok sem konungr fann, at honum tti milils um vert, mlti hann: "Litlu verr Vggr feginn." Vggr mlti ok st upp stokk rum fti: "ess strengi ek heit, at ek skal n hefna, ef ek lifi lengr, ef verr af mnnum sigrar." Konungr svarar: "Vel ferr r," segir hann, "en vri ekki til arir vnni en ."

at skilja eir, at essi mar muni vera hollr ok trr v inu litla, sem hann m, en ltils hyggja eir hann muni orka mega, v at marinn var auviriligr. N leynast eir ekki fyrir honum. San tluu eir at sofa, ok ttust eir vita, at eir mundu mega liggja hrddir eim herbergjum, sem drottning hafi fengit eim. Bvarr mlti: "Vel er hr fyrir oss bit, ok vill drottning oss vel, en Ails konungr vill oss sv mikit illt sem hann m. ykkir mr mikit, ef vr verum at hafa sv bit." Vggr segir eim, at Ails konungr s inn mesti bltmar, "sv at ekki finnst dmi til. Bltar hann einum glt, ok skil ek ekki, at slkr vinr megi vera, ok veri r varir um yr, v at hann leggr ar allt kapp at fyrirkoma ykkr me einhverju mti." - "Meiri vn ykkir mr," segir Bvarr, "at hann muni muna oss at, hvernig hann stkk r hllinni fyrir oss kveld." - "Sv skulu r til tla," segir Vggr, "at hann muni slgr ok grimmigr."

XLIII. KAPTULI

eir sofna eptir at ok vakna vi, at gnr sv mikill er ti at heyra, at undir allt tekr ok skjlfa tti hsit, sem eir lgu , sv sem alsolla lki. Vggr tk til ora: "N mun galtinn kominn gang ok mun sendr til hefnda vi ykkr af Ails konungi, ok er at sv mikit trll, at engir mega at standast." Hrlfr konungr tti einn hund mikinn, er Gramr ht. Hann var me eim. Hann var mjk frbrr at hreysti ok sterkleik. v nst kemr ar inn trll galtar lki, ok ltr aumliga v illa trlli. Bvarr sigar hundinum gltinn, ok ltr hann sr ekki bilt vera ok rst mti geltinum. ar verr n atgangr harfengr. Bvarr veitir hundinum li ok hggr til galta, en aldri btr hans hrygg. Sv er hundrinn Gramr harr, at hann rfr hlustirnar af galtanum ok ar me alla kinnfilluna, ok er at allt senn, at gltrinn ferr ar nir, sem hann er kominn, ok kemr Ails konungr at hsinu me mikit fjlmenni ok slr egar eld hsit. Ok vi etta vera eir Hrlfr konungr varir, at eigi mun enn skorta eldneytit. Bvarr mlti: "Illr daudagi er etta, ef vr skulum hr inni brenna, ok kra ek heldr at falla fyrir vpnum slttum velli, ok ill vera vilok Hrlfs konungs, ef sv skal til ganga. S ek n ekki annat r vnna en ganga sv fast , at undan gangi ilin, ok brjtumst vr sv burt r hsinu, ef at m leikast," - en at var ekki barnaspil, hsit var rammbyggiliga smat, - "ok hafi sv hverr mann fyrir sr, er vr komum t, ok munu eir enn skjtt blotna." - "etta er jr," segir Hrlfr konungr, "ok etta mun oss fullvel duga."

XLIV. KAPTULI

N taka eir etta til rs, at eir hlaupa ilin sv hart ok heimsliga, at au brotna sundr, ok komast sv t. Er alakit strti borgarinnar af brynjuu flki. Tekst ar inn harasti bardagi me eim, ok gengr Hrlfr konungr ok kappar hans grimmliga fram. Verr mjk rrt fyrir eim liit. Mta eir aldri neinum sv stoltum n drambltum, at ekki veri at krjpa fyrir eira strum hggum. Ok essum hara bardaga kemr haukr Hrlfs konungs fljgandi r borginni ok sest xl Hrlfs konungs sv ltandi, sv sem hann eigi miklum sigri at hrsa. Bvarr mlti: "Sv ltr hann n sem hann hafi nokkurn frama unnit." S mar skundai til eins lopts, sem haukana tti at annast ok eir vru geymdir, ok ykkir honum undarligt, at haukr Hrlfs konungs er burtu, en hann finnr daua alla hauka Ails konungs. Lkr me v bardaganum, at eir drepa ar fjlda manna, ok stenst eigi neitt fyrir eim. En Ails konungr er horfinn, ok eigi ykkjast eir vita, hvat af honum er orit. eir bija sr gria, sem uppi standa af mnnum Ails konungs, ok veita eir eim at.

Eptir etta ganga eir til hallar ok inn hllina djarfliga. spyrr Bvarr, hvern bekk Hrlfr konungr vill sitja. Hrlfr konungr svarar: " konungspallinn sjlfan skulum vr setjast, ok mun ek setjast ndvegi." Ails konungr kom eigi hllina, ok ttist hann ungt af ba ok mikla smn hafa fengit, hverra braga sem hann leitai. eir stu n um hr me hvld ok r. mlti Hjalti inn hugpri: "Mun ekki r, at einhverr viti hesta vrra ok vita, hvrt skortir eigi at, sem eir urfa vi?." Ok n var sv gert, en egar s kom aptr, sagi hann hestana huliga t leikna ok skammfra ok sagi fr, hvering eir vru t leiknir, sv sem fyrr var sagt. Ekki gaf Hrlfr komungr sik at essu, nema hann sagi, at allt fri einn veg fyrir Ails konungi.

N kemr Yrsa drottning hllina ok gengr fyrir Hrlf konung ok kvaddi hann me list ok pri. Hann tk vel kveju hennar. Hn mlti: "Eigi er r sv fagnat, frndi, sem ek vilda ok vera tti, ok eigi skaltu hr lengr dveljast, sonr minn, slkum fagnai, v at lisdrttr er mikill um allt Svaveldi, ok tlar Ails konungr at drepa yr alla, sem hann hefir viljat fyrir lngu, hefi hann v fram komit, ok hefir n meira mtt auna n en trllskapr hans. Ok n er hr eitt silfrhorn, sem ek vil f r ok varveittir eru allir inir bestu hringar Ails konungs ok s einn, er Svagrss heitir ok honum ykkir betri en allir arir," ok ar me fr hn honum mikit gull ok silfr ru lagi. etta f var sv mikit allt saman, at varla kunni einn at vira. Vggr var ar vistaddr ok iggr mikit gull at Hrlfi konungi fyrir sna dygguga jnustu. Drottning ltr leia fram hesta tlf, alla raua at lit nema einn, s var hvtr sem snjr, eim skyldi Hrlfr konungr ra. essir vru eir, sem best reyndust af llum Ails konungs hestum, allir albrynjair. Hn fekk eim skjldu ok hjlma ok herkli ok nnur g kli, sem best fundust, v at eldrinn hafi r spillt eira klum ok vpnum. Alla hluti fekk hn eim strkostuliga, sem eir urftu at hafa. Hrlfr konungr mlti: Hvrt hefir fengit mr vlkt f, sem ek tta at rttu ok fair minn hafi tt?" Hn segir: "Mrgum hlutum er etta meira en ttir at heimta, ok hafi r hr mikinn frama unnit ok nir menn. Bi yr n sem best, sv at eigi megi yr ganga, v at r munu enn reyndir vera. Eptir etta stigu eir hesta sna. Hrlfr konungr mlir stsamliga til mur sinnar, ok skilja au me blu.

XLV. KAPTULI

Hrlfr konungr ok kappar hans ra n lei sna ofan fr Uppslum ok ar um, sem heitir Frisvllum, ok s Hrlfr konungr, at gullhringr mikill glai gtunni fyrir eim ok glumrai vi, er eir ra yfir hann. "v gellr hann sv htt," sagi Hrlfr konungr, "at honum ykkir illt einsmlum," ok rennir hann af sr gullhringnum ok gtuna til hins ok mlti: "at skal fyrir berast, at ek taki ekki upp gull, tt gtu liggi, ok s engi minna manna sv djarfr, at hann taki upp. v er honum hr kastat, at hann skuli hepta fer vra." eir htu honum v, ok v heyra eir lragang um allar ttir. eir sj grynni lis fara eptir sr. etta li ferr sv geyst, at hverr hleypr slkt allt, er hans hestr m af taka. eir Hrlfr konungr ra rtt fram it sama. Bvarr mlti: "essir skja hart eptir, ok vst vilda ek, at nokkurir hefi erendi, ok eir vilja vst oss finna." Konungr mlti: "Gefum oss ltit at, eir munu sjlfir dveljast." Rttir hann n hndina til hornsins, ess sem gullit var ok Beigar rei me ok helt hendi sr. Hann sir n gullinu va gtuna, ar sem eir ra um alla Frisvllu, sv at gturnar gla sem gull.

En er liit sr at, sem eptir ferr, at gullit glir va gtunni, hlaupa flestir af baki, ok ykkist s best leika, sem skjtastr verr til upp at taka, ok vera ar inar mestu hrifsingar ok hld, ok hefir s helst, sem sterkastr er, ok sttist v seint eptirferin. Ok er etta sr Ails konungr, liggr honum vi at ganga af vitinu ok vtar me hrum orum ok segir eir taki upp it minna, en lti sleppa hj sr it meira, ok muni essi fla skmm hvert land spyrjast, - "at r skulu lta eina tlf menn rekast hr undan oss, sv tluligum fjlda sem ek hefi n saman dregit af llum heruum Svaveldis." Ails konungr hleypir n undan llum, v at hann var reiastr, en mgr manns eptir honum. N sem Hrlfr konungr sr Ails konung eyta nst sr, tekr hann hringinn Svagrs ok kastar gtuna. Ok sem Ails konungr sr hringinn, mlti hann: "Hollari hefir s verit Hrlfi konungi en mr, sem honum hefir fengit essa gersemi, ok eigi at sr skal ek n njta hans, en eigi Hrlfr konungr," rttir n til spjtskapt sitt, ar sem hringrinn l, ok vildi fyrir hvern mun n honum, beygist n mjk hestinum, er hann stakk nir spjtinu buginn hringnum. Hrlfr konungr sr n etta. snr hann aptr hestinum ok mlti. Svnbeyga ek n ann, sem Svanna er rkastr." En er Ails konungr tlar at draga at sr spjtskaptit ok ar me hringinn, hleypir ar at honum Hrlfr konungr ok hj af honum ba jhnappana allt nir at beini me sverinu Skfnung, er allra svera best hefir verit borit Norrlndum. Hrlfr konungr mlti til Ails konungs ok ba hann halda essari skmm um hr, - "ok mttu n kenna Hrlf kraka, hvar hann er, sem hefir lengi eptir stt." Ails konung skir mikil blrs, sv at hann mttir af, ok verr n at sna aptr vi verr bit, en Hrlfr konungr tk aptr Svagrs. Skilr ar me eim at sinni. Er at ok ekki sagt, at eir hafi fundist san. Drepa eir ok alla menn, sem mest hfu fram riit ok mest hfu htt , v at ekki urftu eir lengi at ba Hrlfs konungs ok kappa hans, ok ttist engi eira of gr at embtta eim, ok mattist engi eira vi annan, egar fri gafst.

XLVI. KAPTULI

eir Hrlfr konungr ok hans menn fru n veg sinn ok ra ann dag nr allan. Ok sem ntta tk, finna eir b einn ok kmu til dyra. Er ar fyrir Hrani bndi ok br eim allan greiskap ok kallai, at ekki hefi farit fjarri eptir v, sem hann gat til um ferir eira. Konungr sannar at ok kallar hann vera reykblindan. "Hr eru vpn, er ek vil gefa r," segir Hrani bndi. Konungr mlti: "Ferlig vpn eru etta, karl," en at var skjldr ok sver ok brynja. Ekki vill Hrlfr konungr iggja vpnin. Hrani bregst vi etta nr reir ok ykkir ger til sn svviring mikil essu. "Ekki ertu r sv hagfelldr essu, Hrlfr konungr," sagi Hrani, "sem munt tla, ok eru r jafnan eigi sv vitrir sem r ykkist," ok tk bndi essu hrakliga. Var n eigi af ntrgreianum, ok vilja eir n ra veg sinn, at ntt s myrk. Hrani er hrligr undir brn at lta ok ykkist n ltils virtr, er eir gu eigi gjafir af honum, letr hann n eigi, at eir ri sem eim lkar. Riu eir n burt vi sv bit, ok var ekki af kvejum. Ok sem eir eru ekki langt komnir, nemr Bvarr bjarki staar. Hann tk sv til ora: "Eptir koma svinnum r hug, ok sv mun mr n fara. at grunar mik oss muni ekki allsvinnliga til tekist hafa, at vr hfum v neitat, sem vr ttum at jta, ok munum vr sigri hafa neitat." Hrlfr konungr segir: "at it sama grunar mik, v at etta mun inn gamli verit hafa, ok at vsu var marinn einsnn." - "Snum n aptr sem hvatast," segir Svipdagr, "ok reynum etta." eir koma n aptr, ok er horfinn brinn ok karlinn. "Eigi stoar hans at leita," segir Hrlfr konungr, "v at at er illr andi." eir fara n lei sna, ok er ekki sagt af ferum eira, fyrr en eir koma Danmrk rki sitt, ok setjast n um kyrrt.

at r gaf Bvarr konunginum, at hann s ltt orrostum aan fr. Lst eim lkara, at ltt mundi leitat, ef eir vri kyrrir, en lst hrddr vera um at, hversu konungrinn mundi sigrsll upp fr essu, ef hann treysti nokkut at. Hrlfr konungr segir: "Auna rr hvers manns lfi, en ekki s illi andi." Bvarr mlti: "ik vildum vr sst lta, ef vr ttum at ra, en hefi ek meiri grun, at skammt muni til strra tenda fyrir oss llum." Httu eir sv essu tali, ok uru eir strliga frgir af essari fer.

AF SKULDARBARDAGA OK VILOKUM HRLFS KONUNGS KRAKA OK KAPPA HANS

XLVII. KAPTULI

N lei sv langar stundir, at Hrlfr konungr ok kappar hans stu me frii Danmrk. Leitai engi . Stu allir hans skattkonungar hlni vi hann ok guldu honum sna skatta, ok sv geri Hjrvarr, mgr hans. N var eitthvert sinn, at Skuld drottning mlti vi Hjrvar konung, bnda sinn, me ungum anda: "at fellr mr ltt, at vit skulum gjalda skatt Hrlfi konungi ok vera naupnd undir hann, ok skal at ekki vera lengr, at srt undirmar hans." Hjrvarr segir: "at mun oss best gegna sem rum at la at ok lta allt vera kyrrt." - "at er ltill ert fyrir r," sagi hn, "at vilt ola hvers kyns skammir, er r eru gerar." Hann sagi: "at er ekki mguligt at fst vi Hrlf konung, v at engi orir mti honum rnd at reisa." - "v eru r sv litlir fyrir yr," sagi hn, "at engi krellr er yr, ok hefir s eigi jafnan, sem ekki httir. N m slkt eigi vita, fyrr en reynt er, hvrt Hrlfi konungi m ekki bella n kppum hans. En n er sv komit," sagi hn, "at ek tla hann muni me llu sigrlauss, ok eigi tti mr fjarri at reyna at, ok tt hann s mr skyldr, skal ek honum ekki hlfa, ok v er hann einatt heima, at sjlfan hann grunar, at hann muni missa sigrinn. Skal ek n setja r til, ef bta vildi, ok skal n ekki af draga allra braga at leita, at yfir taki." Var Skuld in mesta galdrakind ok var t af lfum komin murtt sna, ok ess galt Hrlfr konungr ok kappar hans. "Skal n fyrst senda menn til Hrlfs konungs ok bija hann ess, at hann unni mr at gjalda eigi skattinn remr rum inum nstu, ok mun ek gjalda honum allan senn upp eptir v, sem hann at rttu. N ykki mr meiri vn, at etta brag dugi, ok ef etta gengst vi, skulum vr kyrru fyrir halda." N fara sendimenn milli eptir v, sem drottning beiddi. Hrlfr konungr jtar essu um skattinn, sem beit var.

XLVIII. KAPTULI

essari stundu safnar Skuld saman llum eim mnnum, sem mestir vru fyrir sr, ok llu illi af llum nstu heruum. essum svikum er leynt, sv at Hrlfr konungr verr ekki varr vi, ok eigi grunar kappana neitt um etta, v at etta vru mest galdrar ok gerningar. Setr Skuld hr til inn mesta sei at vinna Hrlf konung, brur sinn, sv at fylgd er me henni lfar ok nornir ok annat tluligt illi, sv at mannlig nttra m eigi slkt standast. En Hrlfr konungr ok kappar hans hafa glei mikla ok skemmtun Hleiargari, ok alls kyns leika, er menn kunnu skyn , frmdu eir me list ok kurteisi. Hverr eira hafi frillu til skemmtunar sr.

Ok n er fr v at segja, at albit er liit Hjrvars konungs ok Skuldar, at au fara til Hleiargars me enna tluliga l ok kmu ar at jlum. Hrlfr konungr hefir ltit hafa mikinn virbna mti jlunum, ok drukku menn hans fast jlakveldit. au Hjrvarr ok Skuld reisa tjld sn utan borgar. au vru bi str ok lng ok me undarligum bnai. ar vru margir vagnar ok allir skipair at vpnum ok herklum.

Eigi gaf Hrlfr konungr gaum at essu. Hugsar hann n meira strlti sitt ok rausn ok hugpri ok alla hreysti, sem honum bj brjsti, at veita eim llum, sem ar vru til komnir, ok hans vegr fri sem vast, ok allt hafi hann at til, sem einn veraldligan konungs heir mtti pra. En ekki er ess getit, at Hrlfr konungr ok kappar hans hafi nokkurn tma bltat go, heldr tru eir mtt sinn ok megin, v at var ekki bou s heilaga tr hr Norrlndum, ok hfu eir v ltit skyn skapara snum, sem bjuggu norrlfunni.

XLIX. KAPTULI

essu nst er at at segja, at Hjalti inn hugpri gengr til hss ess, sem frilla hans er inni. Hann sr glggliga, at eigi mun vera frisamligt undir tjldum eira Hjrvarar ok Skuldar. Ltr hann kyrrt vera ok ltr sr ekki brn brega, leggst n me frillunni. Hn var kvenna frust. Ok sem hann hefir verit ar um hr, sprettr hann upp ok mlti til frillunnar: "Hvrt ykkir r betri tveir tvelleftir ea einn ttrr?" Hn svarar: "Tveir tvelleftir ykkir mr betri en ttrir karlar." - "essara ora skaltu gjalda," sagi Hjalti, "n hra," ok gekk at henni ok beit af henni nefit. "Kenndu mr um, ef nokkurir fljgast um ik, ok vnti ek, at flestum ykki ltil gersemi at r upp fr essu." - "Illa gerir til mn ok makliga," sagi hn. "Ekki verr vi llu st," sagi Hjalti.

Hann rfr san vpn sn, v at hann sr, at alakit er kringum borgina af brynjuu flki ok merki eru upp sett. Skilr hann n, at ekki urfi at dyljast vi lengr, at frir s fyrir hndum. Hann leitar til hallarinnar ok angat, sem Hrlfr konungr sat ok kapparnir. Hjalti mlti: "Vaki, herra konungr, v at frir er garinum, ok er meiri rf at berjast en at spenna konur, ok at hygg ek, at ltt aukist gull hllinni vi skattinn Skuldar, systur innar, ok hefir hn grimmd Skjldunga, ok at kann ek r at segja, at etta er ltill herr me hrum sverum ok hervpnum, ok eir ganga kringum borgina me reiddum sverum, ok mun Hjrvarr konungr vingjarnligt erendi vi ik eiga, ok eigi mun hann optar hean fr tla at krefja ik rkis. at er n til," sagi Hjalti, "at vr munum stra lii konungs vrs, er ekki neitt sparir vi oss. Efnum n vel heitstrengingar vrar, at vr verjum vel inn frgasta konung, sem n er llum Norrlndum, ok ltum at hvert land spyrjast mega ok launum honum n vpn ok herkli ok margt eptirlti annat, v at vr munumn etta eigi forverkum gera. Hafa hr ok strar bendingar fyrir borit, tt vr hfum dulist vi langa tma, ok er mr meiri grunr , at hr munu strir tilburir eptir koma, sv at minni munu vera, ok munu sumir at kalla, at ek mli nokkut af ru, en vera kann, at Hrlfr konungr drekki n it sasta sinn me snum kppum ok hirmnnum. Upp n allir kapparnir," segir Hjalti, "ok geri skjtt at skilja vi frillur yar, v at annat liggr n brnna fyrir, at bast vi v, sem eptir ferr. Upp, allir kappar, me hrari svipan, ok vpnist allir."

stkk upp Hrmundr hari ok Hrlfr skjthendi, Svipdagr ok Beigar ok Hvtserkr inn hvati, Haklangr inn stti, Harrefill inn sjaundi, Haki inn frkni inn ttundi, Vttr inn mikilaflai inn nundi, Starlfr ht inn tundi, Hjatli inn hugpri inn ellefti, Bvarr bjarki inn tlfti, ok var hann v sv kallar, at hann rmdi burt llum berserkjum Hrlfs konungs vegna eira ofsa ok jafnaar, en drap suma, sv at engi eira reifst fyrir honum, v at eir vru sv sem konur hj honum, tti at reyna, ok ttust honum vallt meiri ok stu vallt svikrum vi hann. Bvarr bjarki st strax upp ok herklddist ok mlti, at n vri Hrlfi konungi rf stoltum drengjum, - "ok mun eim llum duga hjarta ok hugr, sem eigi standa baki Hrlfs konungs."

Hrlfr konungr sprettr upp ok tekr til ora me engum tta: "Taki oss ann drukk, sem bestr er til, ok skulum vr drekka r ok gerast ktir ok snum sv, hvaa menn etta eru, Hrlfs kappar, ok stundum at eina, at minni s vr hreysti, v at hingat hafa stt inir mestu kappar af llum lndum, sem nnd eru, ok inir frknustu. Segi at Hjrvari ok Skuld ok eira grpum, at vr munum drekka oss glaa, r en vr tkum vi skattinum." Sv var gert sem konungrinn mlti. Skuld svarar: "lkr er Hrlfr konungr, brir minn, llum rum, ok er at slkum helst skai, en skal til skarar skra allt at einu." Sv mikit fannst um Hrlf konung, at hann var lofar bi af vinum snum ok vinum.

L. KAPTULI

Hrlfr konungr sprettr n r hstinu, er hann hafi r drukkit um hr ok allir hans kappar, skilja n vi drukkinn ga at sinni ok eru ti v nst nema Bvarr bjarki. Hann sj eir hvergi ok undrast at mjk, ok ykkir eim ekki rvnt, at hann s annathvrt hertekinn ea drepinn.

Ok egar sem eir eru t komnir, brestr gurligr bardagi. Hrlfr konungr fylgir sjlfr fram merkjunum ok kappar hans ar me bar sur ok allr annarr borgarmgr, hverr eigi var fr at telja, at eir kmi tl ltils. ar mtti sj str hgg hjlmum ok brynjum, sver ok spjt mtti ar mrg lopti sj, ok sv margr hrvardalr, at aktar vru allar grundir. Hjalti inn hugpri mlti: "Mrg brynja er n slitin ok mrg vpn brotin ok margr hjlmr spilltr ok margr hraustur riddari af baki stunginn, ok hefir konungr vrr gott skap, v at n er hann sv glar sem hann drakk l fastast ok vegr jafnt me bum hndum, ok er hann mjk lkr rum konungum bardgum, v at sv lst mr sem hann hafi tlf konunga afl, ok margan hraustan mann hefir hann drepit, ok n m Hjrvarr konungr sj at, at sverit Skfnungr btr, ok gnestr hann n htt eira hausum." En nttra Skfnungs var s, at hann kva vi htt, hann kenndi beinanna. Lstr n bardaga allkafan, sv at ekki neitt stendr vi Hrlfi konungi ok kppum hans. Hrlfr konungr vegr sv me Skfnung, at undrum tti gegna, ok orka n mjk liit Hjrvars konungs, ok fellr at at handamli.

at sj eir Hjrvarr ok menn hans, at bjrn einn mikill ferr fyrir Hrlfs konungs mnnum ok jafnan ar nst, sem konungrinn var. Hann drepr fleiri menn me snum hrammi en fimm arir kappar konungs. Hrjta af honum hgg ok skotvpn. en hann brtr undir sik bi menn ok hesta af lii Hjrvars konungs, ok allt at, sem nnd er, mylr hann me snum tnnum, sv at illr kurr kemr li Hjrvars konungs.

Hjalti litast n um ok sr eigi Bvar, flaga sinn, ok mlti til Hrlfs konungs: "Hverju mun etta gegna, at Bvarr hlfir sr sv ok kemr eigi nri konunginum, vlkan kappa sem vr hugum hann vera ok hann opt reynst hefir?" Hrlfr konungr segir: "ar nokkurs staar mun hann vera, sem oss best gegnir, ef hann er sjlfrr. Haltu inni pri ok framgngu, en hallml honum ekki, v at engi yar er hans jafningi, ok fr ek engan yar, v at r eru allir inir hraustustu kappar." Hjalti hefr n rs ok heim til konungsins herbergja ok sr, hvar hann sitr ok hefst ekki at. Hjalti mlti: "Hversu lengi skulu vr ba ins frgasta kappa, ok er etta mikil dmi, at stendr ekki na rttu ftr ok reynir n na styrku armleggi, sem sv eru sterkir sem alibirnir. Upp n, Bvarr bjarki ok minn yfirmann, ella mun ek brenna hsit ok sjlfan ik, ok er etta hfuskmm, vlkr kappi sem ert, at konungrinn skuli leggja sik hska fyrir oss, ok tnir sv nu mikla lofi, sem hefir um stund haft." Bvarr st upp ok bls vi ok mlti: "Ekki arftu, Hjalti, at hra mik, v at ekki em ek enn hrddr, ok n em ek albinn at fara. ek var ungr, fla ek hvrki eld n jrn, en eld hefi ek sjaldan reynt, en jrngang hefi ek stundum olat ok fyrir hvrigu gengit hingat til, ok skaltu at snnu segja, at ek vil fullvel berjast, ok jafnan hefir Hrlfr konungr kallat mik kappa fyrir snum mnnum. ek honum ok margt at launa, fyrst mg ok tlf b, er hann gaf mr, ar me marga drgripi. Ek drap Agnar berserk ok eigi sr konung, ok er at verk haft minnum," telr n upp fyrir honum mrg strvirki, er hann hafi unnit ok banamar orit margra manna, ok ba hann sv til tla, at hann mundi hrddr til bardaga ganga. "En hygg ek hr vi miklu meiri undr at eiga en hvarvetna ar, sem vr hfum r komit. En ekki hefir konunginum verit sv hagfelldr essu tilbragi sem r ykkir, v at nri mundi n lagt hafa r, hvrir sigrast hefi, en r hefir n orit meir vitftt en hitt, at mundir ekki vel vilja konunginum, ok engum skyldi rum hans kappa enst hafa etta nema r at kalla mik t nema konunginum, ok hvern annan skyldi ek drepit hafa, ok vill n dragast til ess, sem vera vill, at engi r skuli duga. Ek segi r at snnu, at n m ek mrgum hlutum minna li veita konunginum en r kallair mik upp hean." Hjalti sagi: "at er ljst, at mr er vandast vi ik ok Hrlf konung, en er vant r at ra, sv fellr."

LI. KAPTULI

Eptir essa eggjan Hjalta stendr Bvarr upp ok gengr t til bardagans. Er bjrninn horfinn burt r liinu, ok tekr n bardaginn at yngjast fyrir. Hafi Skuld drottning engum brgum vi komit, mean bjrninn var lii Hrlfs konungs, ar sem hn sat snu svarta tjaldi seihjalli snum. Skiptir n sv um sem dimm ntt komi eptir bjartan dag. Sj n menn Hrlfs konungs, hvar kemr fram r lii Hjrvars konungs einn gurligr galti. Hann var eigi minni tilsndar en revett naut ok var lfgrr at lit, ok flgr r af hverju hans burstarhri, ok drepr hann hirmenn Hrlfs konungs hrnnum nir me fdmum.

Bvarr bjarki ruddist n um fast ok hj tvr hendr ok hugsai n ekki annat en vinna sem mest, r hann felli, ok fellr n hverr um veran annan fyrir honum, ok blugar hefir hann bar snar axlir ok hl valkstum alla vega kringum sik. Lt hann lkt sem hann vri r. En sv margan mann sem hann drepr ok fleiri arir Hrlfs kappar af lii eira Hjrvarar ok Skuldar, eru au dmi at, at aldri verrar li eira at heldr, ok er sem eir hafist ekki at, ok aldri ykkjast eir hafa komit slk undr. Bvarr mlti: "Drjgt er liit Skuldar, ok grunar mik n, at eir dauu sveimi hr ok rsi upp aptr ok berjist mti oss, ok mun at vera torstt at berjast vi drauga, ok sv margr leggr sem hr er klofinn ok skjldr rifinn, hjlmr ok brynja smtt sundr hggvinn ok margr hfingi sundr bolar, eru eir n grimmastir inir dauu vireignar, ok ekki hfum vr mtt vi essu, enda hvar er s kappi Hrlfs konungs, sem mr fri mest hugar ok mik kvaddi optast tgngu, r en ek svarai honum, ok eigi s ek hann n, ok em ek eigi vanr at hallmla mnnum?" sagi Hjalti: " segir satt, eigi ertu hallmlasamr. Hr stendr s, sem Hjalti heitir, ok hefi ek n nokkut verkaefni fyrir hndum, ok er eigi alllangt millum okkar, ok arf ek vi gra drengja, v at af mr eru hggnar allar hlfar, fstbrir, ok ykkist ek allkaft vega, ok get ek n eigi hefnt allra minna hgga, en eigi skal n vi hlfast, ef vr skulum Valhll gista kveld, ok vst hfum vr aldri hitt slk undr fyrir sem hr eru n, ok hefir oss lengi fyrir boat essum tendum, sem n eru fram komin." Bvarr bjarki mlti: "Nem, hvat ek segi: Ek hefi barist tlf flokkorrostum ok jafnan verit kallar fullhugi ok hliat fyrir engum berserk. Ek hvatta Hrlf konung at skja heim Ails konung, ok mttum vr ar nokkurum brgum, ok var at ltils vert hj essum fagnai, en n er sv lagt til mns hjarta, at mr er ekki jafnglatt at vega sem r. Ek mtta Hjrvari konungi an fyrri hrinni, sv at okkar fund bar saman, ok kastai hvrrgi okkar lstum ara. ttum vit vpnaviskipti um stund. Sendi hann mr lag, hvar ek kennda heljarfr, en ek hj af honum hnd ok ft, ok kom annat hggit xl honum, ok klauf ek sv ofan me sunni ok me hryggnum, en sv br hann sr vi, at hann andvarpai eigi ok sv sem hann sofnai um stund, en ek huga hann dauan, ok fir munu slkir finnast, ok eigi barist hann sr djarfligar en r, ok aldri kann ek at segja, hvat hann eflir. Hr er n margt manna saman komit mti oss rkra ok tginna, er r llum ttum at drfr, sv at eigi m rnd vi reisa, en in kann ek ekki at kenna hr enn. Mr er mesti grunr , at hann muni hr sveima mti oss, herjans sonrinn inn fli ok inn tri, ok ef nokkurr kynni mr til hans at segja, skylda ek kreista hann sem annan versta ok minnsta msling, ok at illa eitrkvikindi skyldi vera svviriliga leikit, ef ek mtti hann hndum taka, ok hverjum mundi vera meiri heipt hug, ef hann si sinn lnardrottin sv t leikinn sem vr sjum n?" Hjalti mlti: "Ekki er forlgin hgt at beygja n mti nttrunni at standa," ok httu eir sv snu tali.

LII. KAPTULI

Hrlfr konungr varist vel ok drengiliga ok af meiri hugpri en nokkurr mar vissi dmi til. Sttu eir at honum fast, ok var sleginn hringr um hann af einvalalii Hjrvars konungs ok Skuldar. Skuld er n komin til bardagans ok eggjar kafa sitt illi at skja at Hrlfi konungi, v at hn sr, at kapparnir eru ekki allnr honum, ok etta var at, sem Bvar bjarka angrai strliga, at hann gat ekki veitt li snum herra, ok sv fleiri kappana, v at eir vru n sv fsir at deyja me honum sv sem at lifa me honum, eir vru blma sku sinnar. Var n gervll hir konungsins fallin, sv at ekki st einn upp, en kapparnir flestir srir til lfis, ok fr etta eptir lkendum. Sagi meistarinn Galterus, at mannligir kraptar mttu ekki standast vi slkum fjanda krapti, utan mttr gus hefi mti komnit, - "ok st r at eitt fyrir sigrinum, Hrlfr konungr, at hafir ekki skyn skapara num". Kom n s galdrahr, at kapparnir tku at falla hverr um veran annan, ok Hrlfr komst r skjaldborginni ok var sv sem fallinn af mi. arf at ekki me orum at lengja, at ar fell Hrlfr konungr ok allir hans kappar me gum lofstr.

En hvat mikit slag eir veittu ar, at verr ekki me orum skrt. ar fell Hjrvarr konungr ok allt hans li, nema fir ningar stu upp eptir me Skuld. Tk hn sv rkin Hrlfs konungs undir sik ok stri eim illa ok skamma stund, ok hefndi Elg-Fri Bvars bjarka, brur sns, sem hann ht honum, ok rir konungr hundsftr, sem segir Fra tti, ok fengu mikinn styrk r Svarki af Yrsu drottningu, ok segja menn, at Vggr hefi ar verit flokksforingi fyrir. Heldu eir llum her til Danmerkr vart Skuld drottningu. Gtu eir nt hana hndum, sv at hn kom engum gerningum vi, ok allt hennar illi drpu eir, en kvldu hana misligum pningum ok kmu sv rkjunum aptr undir dtr Hrlfs konungs, ok helt sv hverr heim til sinna heimkynna.

Var haugr orpinn eptir Hrlf konung ok lagt hj honum sverit Skfnungr ok sinn haugr handa hverjum kappa ok nokkurt vpn hj. Ok endar hr sgu Hrlfs konungs kraka ok kappa hans.